THUẬT THÔI MIÊN, CÁNH CỬA CỦA VÔ THỨC

Thôi miên và sự ám thị

1814. Mesmer đã chìm vào trong bóng tối… nhưng phương thức của ông ta vẫn còn. Ông Puységur, một sĩ quan nổi tiếng trong quân đội, một nhà nghiên cứu thuật thôi miên trong điền sản của ông tại Soissons. Nhưng lần này không còn có màn, nhạc hay nghi lễ nào nữa. Điều kỳ diệu bắt đầu chiếm chỗ của khoa học! Chỉ cần một cái cây, một cái cây to lớn bị thôi miên cũng đủ cho ông rồi. (mà Frankini tuyên bố rằng ông không cần được thôi miên để có từ tính…)

Một hôm (một câu chuyện được nhiều người biết đến) một người chăn cừu trẻ tuổi “bị thôi miên” không hề vặn người. Thay vào đó, anh ta ngủ. Không phải vì mệt mỏi hay dửng dưng nhưng một giấc ngủ rất kỳ lạ… Người ta gây tiếng ồn, người ta la hét, nhưng không ăn thua gì. Người chăn cừu này không thức dậy. Còn hơn thế! Anh ta đứng lên, bước đi, nói chuyện và tuyệt đối tuân theo lệnh của ông Puységur… mà chưa chi ông ta nghĩ mình đã là hiện thân của ý chí toàn năng rồi. Thuật thôi miên đã được khám phá lẫn cả sự ám thị thôi miên.

Sau Mesmer và Puységur, Deleuse khám phá sự ám thị sau thôi miên. Ông ta nhận thấy, dù đã tỉnh táo, một người vẫn thi hành các mệnh lệnh đã nhận được trong lúc ngủ. (Thí dụ một trường hợp đơn giản rất thông thường: người ta thôi miên cho một người nào đó ngủ; người ta sẽ gợi ý cho người đó là nước mà người đó sẽ uống có nhiều tiêu. Người ta đánh thức người đó dậy, cho người đó uống nước mà người đó phun nước đó ra liền. Không có gì có thể loại bỏ ý nghĩ đó trong đầu anh ta. Để loại bỏ ý nghĩ đó, người ta phải cho anh ta ngủ lại).

Có rất nhiều nhà nghiên cứu vẫn tiếp tục các công việc của họ và thuật thôi miên đạt đến đỉnh cao của sự hứng thú.

Nhưng những người theo thuyết của Mesmer nói nhiều quá… Mặc cho những thành công vang dội của các ca đại phẫu thuật dưới thôi miên (và chúng ta mới chỉ ở thế kỷ thứ XIX mà thôi), thuyết của Mesmer lại rơi sâu hơn lúc nó đạt đến đỉnh cao nhất…

Cơn sóng cuối cùng xảy ra tại Anh quốc, nơi mà bác sĩ Elloitson chuyển sang thuyết Mesmer, mà việc này bắt ông phải từ chức trong quân đội trong năm 1838…

Nhưng vào năm 1955, chính Anh quốc đã công nhận tính hiệu quả của thuật thôi miên và, qua Hiệp Hội Y Khoa Anh Quốc, yêu cầu thuật thôi miên phải được thực hành trong các bệnh viện và giảng dạy như các ngành học khác, sau đó là Liên Xô và tiếp theo sau ở nhiều nước khác nói tiếng Anh.

Chúng ta nên biết ngay từ năm 1838, có nhiều cuộc phẫu thuật cắt cụt chi được thực hiện không đau nhờ thôi miên. Như vậy, vào thời đại này, người ta chỉ áp dụng lại một phương cách trị liệu hết sức hấp dẫn.

Vẫn ở thế kỷ XIX, bây giờ đến một bác sĩ Esdaille, một thầy thuốc Anh quốc ở tại Ấn độ. Ông ta thực hành thuật thôi miên và đã thành công hơn ba trăm ca đại phẫu thuật nhờ thôi miên mà không gây một chút đau đớn! Và cái hiệu quả tuyệt vời đó được đón nhận như thế nào? Bằng sự khinh bỉ… và bệnh viện của ông bị đóng cửa.

THUẬT THÔI MIÊN, CÁNH CỬA CỦA VÔ THỨC

Các tạp chí bình dân đã mô tả một cách chính xác… Thế quý vị muốn gì, điều tuyệt diệu chăng!… Một bệnh nhân, nằm dài thật thoải mái, nếu có thể được…một không khí yên tĩnh… Một giọng nói trầm, đơn điệu, thấm dần và mệt mỏi của người thôi miên. – “Ông sẽ ngủ… ông đang rất buồn ngủ… Hãy nhìn vào mắt tôi đi…” Ngay trong lúc đó, bệnh nhân nhìn vào một vật sáng chói để hơn cao độ hai mươi phân trên mắt anh ta. Và giọng đó vẫn tiếp tục nói “… Anh sẽ ngủ… anh rất muốn ngủ…”.

Người bệnh nhân chớp mắt. Anh ta không còn muốn gì nữa, kể cả mở đôi mí mắt nặng trịch, hoặc giải tỏa bộ não đã tê cóng, không còn ý chí… Các đồng tử đã thu nhỏ lại trong khi hơi thở trở nên đều đặn và chậm rãi… Và giọng đó vẫn tiếp tục một giọng thật ấm, thật lôi cuốn của người điều khiển…

Và “sự gợi ý” thôi miên bắt đầu. “Ngay từ giây phút này, sự ngứa ngáy không còn làm cho anh khó chịu nữa. Ngay từ bây giờ, những nốt đỏ trên da sẽ biến mất… bệnh eczêma của anh sẽ biến mất… Anh có nghe không? Anh không còn bị bệnh eczêma nữa… Da của anh sẽ đẹp, mượt mà, không còn nốt đỏ nào nữa… Không còn nốt đỏ…”.

Và rất thường khi là bệnh eczêma được chữa khỏi và các nốt đỏ biến mất… Hoặc thuật thôi miên tiền phẫu.

Năm 1956 đó là trường hợp của một phụ nữ Anh quốc được giải phẫu kèm thôi miên, đã làm xôn xao dư luận. Vị bác sĩ đã vẽ lên bụng của bệnh nhân một hình vuông tưởng tượng mỗi cạnh 20 phân. Người bệnh đang chìm trong giấc ngủ thôi miên. Vị bác sĩ nhấn mạnh “Tôi sẽ làm tê phần này của bụng… Tình trạng tê chỉ ảnh hưởng phần bên trong cái hình mà tôi đã vẽ. Bà sẽ không cảm thấy gì trong cái hình vuông này… Bà sẽ không cảm thấy đau…”

Cuộc giải phẫu được thực hiện mà người bệnh không hề biết đau.

Thuật thôi miên có thể làm xuất hiện những vết phồng da khi gợi ý rằng chỗ đó bị phỏng. Bằng lời gợi ý lúc thôi miên, người ta có thể làm tăng hay giảm nhịp đập của tim, thí dụ bằng cách gợi ý người đó đang chứng kiến một tai nạn. Như thế, trong trường hợp này, những thay đổi của nhịp tim được thể hiện với sự khởi phát một cảm xúc. Ảnh hưởng của thôi miên rất lớn trên đường hô hấp; rất quan trọng trên hệ tiêu hóa. Thuật thôi miên ảnh hưởng đến các co thắt và các chất bài tiết của bao tử và ruột. Nó cũng ảnh hưởng trên đường niệu (tăng hoặc giảm lượng nước tiểu). Cả trên các quan hệ tình dục, và ngoài ra dường như người ta có thể làm cho kinh nguyệt xảy ra sớm hoặc trễ hơn. Ảnh hưởng của thôi miên trên các triệu chứng vận mạch là vô hạn. Nhất là trên da, nó có thể làm xuất hiện các vết thương hoặc nốt phồng… (vì da luôn có mối quan hệ chặt chẽ với hệ thần kinh giao cảm).

Điều đó chứng minh được cái gì? Rằng những hiện tượng thôi miên cho thấy có mối liên hệ chặt chẽ giữa “tinh thần” và “thể xác” Tôi sẽ nói lại vấn đề này khi đề cập đến ưu uất và y học tâm thể. Đến chừng đó người ta mới thấy được các tiềm năng của thuật thôi miên… và hiểu tại sao người ta muốn lấy nó để làm phương thuốc vạn năng!

Giấc ngủ thôi miên xảy ra như thế nào?

Giấc ngủ thôi miên là một giấc ngủ không hoàn hảo, được gây ra nhờ (sự ám thị) sự gợi ý thôi miên (trong khi sự gây mê là giấc ngủ được thực hiện bằng hóa chất). Giấc ngủ thôi miên là một giấc ngủ không toàn diện: ý thức bị làm tê liệt nhưng vẫn hiện hữu. Chủ thể vẫn còn có khả năng tập trung vào sự chú ý; cảm giác của những giác quan vẫn còn. Trường lực của cơ không biến mất. Cũng chính vì thế mà người bị thôi miên có thể bước đi, đứng lên và giữ nguyên vài tư thế mà đối với người bình thường rất là mệt nhọc.

Thí dụ như người ta bảo người bị thôi miên là anh ta không thể cử động cánh tay phải được. Dù cho anh ta có muốn đi nữa, chúng ta cũng sẽ nhận thấy:

– anh ta co rút các cơ gấp để xếp cánh tay lại.

– rồi anh ta thả các cơ duỗi để giữ cho nó thẳng.

Trong lúc thôi miên, người ta nhận thấy chủ thể tỏ ra biết vâng lời, trong một chừng mực nào đó thôi! đối với người điều khiển. Anh ta trả lời và thi hành vài lệnh. Các lệnh phải được thực hiện sau giấc ngủ thôi miên, thường được thực hiện hơn; nhưng người ta vẫn chưa nhận thấy một hành động được hoàn tất nếu nó xung khắc một cách trầm trọng với cảm tính đạo đức của chủ thể.

Có thể nào người ta làm cho một người nào đó ngủ ngoài ý muốn của chính anh ta không?

Vào thời của Charcot, người ta tin là được. Thời đại ngày nay điều đó bị phủ nhận. Dù cho chưa phải là một khái quát, nhưng một người mắc chứng ưu uất có thể bị thôi miên ở mức tối đa… mà điều đó không có nghĩa là bất cứ người bị thôi miên nào cũng đều mắc chứng ưu uất.

Babinsky khẳng định rằng:

– chủ thể không mất trí nhớ trong lúc bị thôi miên

– giấc ngủ mê là không hề vô thức

– và chủ thể không hề mất đi sự kiểm soát của ý muốn chủ động; và vì thế anh ta sẽ không thi hành một cách mù quáng các mệnh lệnh của người điều khiển.

Và Babinsky còn nói thêm: “Trong các tình huống nghiêm trọng, những người bị thôi miên làm chủ trở lại các hành động của họ trong chừng mực giống như khi họ ở trong tình trạng tỉnh táo” Lời nhận xét này gợi lại câu chuyện buồn cười được Janet kể lại “Một người điều khiển trình diện một người bị thôi miên trước các sinh viên y khoa và cho phép họ đưa ra các gợi ý. Một trong các sinh viên đó đề nghị cô ta lột hết quần áo của mình ra. Khi nghe câu nói này, cô bị thôi miên đó bất ngờ tỉnh dậy và phẫn nộ bỏ đi ra ngoài… Để kết thúc, điều này làm cho người ta yên tâm hơn.

Ngoài ra, người ta nghĩ rằng khó có thể thuyết phục một người đang bị thôi miên, thực hiện một trọng tội. Nhưng nếu người đó có khuynh hướng gây tội ác thì sao? Chỉ có thí nghiệm mới có thể đưa ra câu trả lời.

Chúng ta phải xem thuật thôi miên như thế nào?

Một cách tự nhiên như các phương cách trị liệu khác, bất chấp cái tính chất “tuyệt vời” thoạt nhìn của nó. Nhưng tiếc thay, sự tin tưởng thông thường của thời đại này cũng giống y như hồi năm 1870; người thôi miên giống như một đạo sĩ có rất nhiều quyền năng và đang nắm trong tay ông ta định mệnh của chủ thể! Sự thật cũng không thần kỳ đến như thế và chỉ căn cứ trên cơ chế hoạt động của thần kinh, như chúng ta sẽ thấy ở phần sau.

Thuật thôi miên có thể là một tác nhân gây mê. Và nếu những cuộc đại phẫu thuật được thực hiện với giấc ngủ thôi miên, chúng ta không bao giờ được quên là chúng đã được thực hiện từ hồi thế kỷ XIX và chúng ta phải tỏ lòng ngưỡng mộ những nhà tiên phong đó. Như vậy, khả năng lớn nhất của thuật thôi miên là thay thế thuốc gây mê. Nhưng chúng ta cũng nhận thấy rằng chỉ có mười phần trăm những người có thể chịu được ảnh hưởng của thôi miên, mà điều đó cũng đã giảm đi rất nhiều những khả năng thực tiễn của nó.

Một khả năng quan trọng khác: sự gợi ý thôi miên làm giảm các cơn đau hậu phẫu. Khả năng của thuật thôi miên về phương diện tâm lý học là như thế nào?

Với các bệnh tâm thần: dường như không một kết quả cụ thể nào được ghi nhận. Có rất nhiều bệnh nhân tâm thần không thích hợp với thuật thôi miên, việc này thường gây ra cho họ những phản ứng điên cuồng.

Về mặt tâm lý học: nhiều “thành công–giả tạo” rất ngoạn mục có thể được ghi nhận. Là điều hợp lý khi thuật thôi miên có thể loại bỏ các định kiến, ám sợ, chứng nói lắp, ám ảnh.

Đúng vậy, người ta thường nhận thấy vài rối loạn mau chóng biến mất. Các triệu chứng cũng thế. Tuy nhiên các kết quả đó không vĩnh viễn. Tại sao? Bởi vì căn nguyên sâu kín vẫn còn.

Những triệu chứng được sản sinh bởi căn nguyên sâu sắc đó; và nếu một triệu chứng biến mất, thì có rất nhiều cơ may cho một triệu chứng khác sẽ thế vào chỗ đó. Loại bỏ cái thứ hai thì cái thứ ba sẽ xuất hiện… Điều này chứng minh rằng cái căn nguyên bệnh hoạn không thể nào bị thuật thôi miên loại trừ được.

Như thế sẽ là một chuỗi dài của triệu chứng được khởi phát từ một căn nguyên lúc nào cũng tồn tại trong chiều sâu (mà chứng ưu uất là một thí dụ điển hình).

Bởi vì nếu muốn giết một con rắn, người ta không chỉ cần chặt có cái đuôi mà

thôi…

CHỨNG RỐI LOẠN THẦN KINH.

Chúng ta không được quên điều này (mà chúng ta sẽ còn gặp nhiều lần nữa trong tác phẩm này): chứng rối loạn thần kinh đôi khi được biểu hiện như một cơ chế an toàn nội tại. Một người rối loạn thần kinh lúc nào cũng phải ẩn mình trong chứng bệnh để tìm sự an toàn cho tinh thần. Vì người đó phải tìm sự an toàn, nên đó là điều tất nhiên khi người đó lại cần đến chính chứng bệnh của mình (dù cho có ý thức hay không). Nói chung, một người rối loạn thần kinh không bao giờ than phiền chứng bệnh của mình. Người đó chỉ than phiền điều làm cho người đó đau khổ. Nhưng điều làm cho người đó đau khổ không phải là chính chứng bệnh, vì nó đã trở nên vô thức rồi. Nhưng chứng rối loạn thần kinh đó tạo ra các triệu chứng; những triệu chứng này rất nhức nhối và người bệnh muốn chỉ loại bỏ chúng mà thôi.

Đây là một thí dụ đơn giản: Người cầu toàn (Xem lại mục này)

Thí dụ một người cầu toàn đang đau khổ vì cô độc, bị ruồng bỏ, dễ xúc động và nhút nhát. Vì thế anh ta muốn được chữa khỏi tính dễ xúc động đó, sự cô đơn, sự nhút nhát đó, mà chúng chỉ là những triệu chứng mà thôi. Nhưng anh ta có muốn được chữa khỏi chứng rối loạn thần kinh sâu kín kia không: sự cầu toàn của anh ta đó? Không… bởi vì sự cầu toàn là sự an toàn của anh ta.

Như thế, người ta thấy trong trường hợp này, thuật thôi miên là vô hiệu. Ý muốn của người điều khiển sẽ xung đột với ý muốn sâu thẳm của người bệnh, và sẽ không có kết quả nào hết. Ở đây, chỉ tâm lý trị liệu theo chiều sâu mới hiệu nghiệm. Vì thế chúng ta nên trả thuật thôi miên về đúng giá trị đích thực của nó, mà nó khá là to lớn.