NÓ CÓ THẬT HAY NÓ LÀ MỘT TOÀN ẢNH?

Tất cả chúng ta đều nghe về lời nhận định rằng một bức tranh bằng ngàn lời nói. Là một người thích tư duy bằng hình ảnh hơn, đối với tôi điều này là đúng. Lấy ví dụ, việc xem ai đó hướng dẫn về cách khởi động động cơ chiếc xe tải dễ hiểu hơn hẳn việc đọc các trang hướng dẫn mô tả vì sao pít tông lại chuyển động và bugi đánh lửa như thế nào khi tôi vặn chìa khóa! Một khi tôi nhìn thấy bức tranh toàn cảnh thì sau đó tôi sẽ tìm hiểu các chi tiết khác nếu nó quan trọng; đôi khi tôi chỉ cần chiếc xe của mình khởi động.

Tôi ngờ rằng rất nhiều người trong số chúng ta cũng tư duy kiểu này. Mặc dù chúng ta thấy mình đang sống trong một thế giới công nghệ cao nơi mà máy tính và trợ lý ảo luôn sẵn sàng hướng dẫn cách làm mọi thứ nhưng một trải nghiệm trực tiếp vẫn là phương thức tốt nhất để giải thích mọi việc rõ ràng. Một ví dụ điển hình của trực quan sinh động chính là một trải nghiệm về toàn ảnh. Toàn ảnh đã được sử dụng trong nghiên cứu kể từ khi người ta khám phá ra nó vào cuối những năm 1940. Tuy nhiên, kể từ sau đó câu hỏi toàn ảnh là cái gì và cách nó vận hành như thế nào khá mù mờ với một người không chuyên về kỹ thuật như tôi- cho đến khi bộ phim Chiến tranh giữa các vì sao được phát hành vào năm 1977.

Trong một cảnh phim, chúng ta thấy đại diện của cả một hành tinh, công chúa Leia, cầu xin sự giúp đỡ để cứu vớt người dân của nàng. Nàng đã mã hóa thông điệp của mình dưới dạng một toàn ảnh kỹ thuật số được lưu trong bộ nhớ của R2-D2, chú robot đã chiếm được cảm tình và trí tưởng tượng của khán giả trên toàn thế giới. Trong khi công chúa Leia còn đang ở một nơi nào đó trong vũ trụ, robot R2-D2 đã mang theo hình ảnh toàn ảnh của nàng đến một hành tinh khác trong một thiên hà xa xăm. Thông điệp vẫn là một bí mật cho đến khi một chiến binh trẻ tuổi tên là Luke Skywalker thuyết phục R2-D2 tiết lộ.

Trong một màn thể hiện hình ảnh chuyển động công nghệ đỉnh cao, robot R2-D2 đã truyền tải yêu cầu của công chúa bằng cách chiếu một hình ảnh thu nhỏ của cô vào căn phòng như thể cô đang đứng trực tiếp ở đó. Đột nhiên, hình ảnh sống động của cô xuất hiện giữa không trung để đưa ra lời cầu xin. Do nàng xuất hiện dưới dạng hình ảnh ba chiều đối với khán giả xem phim, chúng ta có được cảm giác rằng nếu chúng ta ở đó, chúng ta có thể vươn tay và chạm vào nàng giống như cách chúng ta có thể làm với người đang ngồi bên chúng ta. Tuy nhiên, nếu chúng ta làm vậy, tay của chúng ta sẽ đi xuyên qua khoảng không trống rỗng: Nàng chỉ là một hình ảnh ba chiều.

Đối với rất nhiều người trong thập niên 1970, cảnh phim này là trải nghiệm đầu tiên của họ về sự phóng chiếu toàn ảnh và hình ảnh đó có thể trông thật đến mức nào. Nó cũng cho chúng ta một cái nhìn thoáng qua đầy ngạc nhiên về cách chúng ta gọi điện thoại vào một thời điểm nào đó trong tương lai không xa. Sau hàng thập kỷ cho đến tận ngày nay, chỉ riêng việc nhắc đến từ toàn ảnh vẫn khiến tâm trí người thời đó nhớ đến hình ảnh của công chúa Leia.

Toàn ảnh thường được coi như là một bức tranh – một hình ảnh ba chiều – trông giống như thật khi nó được phóng chiếu theo một cách cụ thể hay được quan sát dưới một loại ánh sáng nhất định. Mặc dù việc trình chiếu phim là một ví dụ về cách có thể tạo ra một toàn ảnh nhưng bản thân toàn ảnh thì mang nhiều ý nghĩa hơn là một bức ảnh đơn thuần.

Quy tắc toàn ảnh có lẽ là một trong những hiện tượng đơn giản nhất nhưng cũng ít được thấu hiểu nhất của tự nhiên. Đồng thời, toàn ảnh có thể nắm giữ tiềm năng lớn nhất về việc tạo ra thay đổi trên những quy mô lớn nhất chỉ trong một khoảng thời gian mà tâm trí bình thường không hình dung nổi. Tuy nhiên, để áp dụng sức mạnh này vào cuộc sống cá nhân của chúng ta, chúng ta buộc phải hiểu chính xác toàn ảnh là gì và cách nó hoạt động. Do đó, câu hỏi trước hết cần đặt ra là: Vậy toàn ảnh là gì?