TÌNH YÊU LÀM CHO CHÚNG TA MẠNH MẼ HƠN

Trích: Lãnh đạo bằng chánh niệm” (The Mindful Leader) của Michel Bunting; Hoàng Mạnh Hải dịch; NXB Tổng Hợp HCM; Tủ Sách Doanh Trí do Pace thực hiện

11/04/2026
15 lượt xem

Tất cả chúng ta đều sinh ra với xu hướng tự nhiên là yêu thương và quan tâm đến người khác. Nhưng dần dần, chúng ta học cách dựng lên các rào cản và tạo ra các cơ chế đối phó để bảo vệ cho mình khỏi bị tổn thương. Những rào cản này làm lòng cứng lại và tim mình khép cửa, khiến cho việc sẵn sàng chấp nhận bị tổn thương trở nên rất khó khăn. Chúng ta đã tin rằng cũng như lòng trắc ẩn, tình yêu đồng nghĩa với yếu đuối. Đó là thứ để cho mình chấp nhận bị tổn thương. Chúng ta đinh ninh rằng mình sẽ bị lợi dụng, bị cười nhạo hoặc làm đau nếu chúng ta để cho mình sơ hở. Trớ trêu thay, tìm cách bảo vệ bản thân khỏi sự thương tổn còn làm chúng ta đau nhiều hơn so với sự chế giễu hay gây hấn từ người khác. Nó gieo cho ta cảm giác bị cô lập và mất kết nối. Chúng ta có thể cảm thấy an toàn và mạnh mẽ, nhưng lại khá cô đơn ở nơi “an toàn” đó, ngay cả khi có người ở kề bên.

Một khi chúng ta biết rằng cần phải có bản lĩnh để luôn cởi mở, chân thật và tử tế, chúng ta sẽ thấy sự kết nối, cộng đồng và niềm vui sinh ra từ đó có giá trị hơn nhiều so với cảm giác trống rỗng đi kèm với sự cô lập mà ta nghĩ là sẽ mang lại sự an khang. Khi được kết nối như thế, ta có thể nhìn xa hơn, ra khỏi những đánh giá nông cạn của mình về người khác và bắt đầu hàn gắn lại đội ngũ, tổ chức và cộng đồng của mình. Chúng ta cũng có thể nhìn thấu các cơ chế phòng vệ của người khác, nó không còn khiêu khích được nữa vì sự hiểu biết của ta đã sâu sắc hơn lên rất nhiều.

Nicolette Rubinsztein, giám đốc của UniSuper và SuperEd ở Úc, đã kể cho tôi nghe câu chuyện về việc mindfulness giúp cô ấy cởi mở với lòng trắc ẩn ở nơi làm việc như thế nào. Nicolette vốn là người nồng hậu, từ bi, yêu thương, nhưng với kiểu văn hóa doanh nghiệp ở công ty trước của cô, cô thấy rằng tính cách đó bị xem là mềm yếu. Các cuộc họp đã “làm hao tổn tinh thần, giống như là đánh nhau suốt buổi”. Mọi người đều cố làm cho mình trông tốt đẹp còn người khác thì kém, để chứng minh sự ưu tú của họ để được lên chức.

Cô không yên khi thấy mình đang hành động ngược lại các giá trị của bản thân để thích nghi với môi trường đó. Trong một tình huống, cô đã chê bai bất công một nhân viên – người mà cô thực sự thích và tôn trọng – với sếp của cô, và lập tức cô cảm thấy vô cùng khủng khiếp. Cô biện minh cho bản thân mình rằng đó chỉ là một phần của văn hóa thôi, đó là việc cô phải làm để có thể vượt lên. “Cho đến hôm nay,” cô thừa nhận, “Tôi vẫn không thể tin rằng mình đã làm điều đó. Điều đó thật mâu thuẫn với con người và niềm tin của tôi, và tất cả những thứ tôi đang cho là đúng về lãnh đạo tỉnh thức.”

Cô cảm thấy nhẹ nhõm và biết ơn khi rời công ty và đến một vị trí mới mà cô thấy nền văn hóa có tính nâng đỡ, kết nối, và quan tâm tới nhau hơn rất nhiều. Khi vừa chuyển đến, cô được mời đi uống nước với một vị quản lý khác, người mà cô nghĩ sẽ là đối thủ cạnh tranh, sẽ có thái độ phòng vệ và hung dữ với mình. “Nhưng cô ấy hoàn toàn ngược lại,” Nicolette nói, “Cô ấy rất nồng hậu và hòa đồng. Thật là một sự mới mẻ ngạc nhiên đối với tôi, sự khác biệt văn hóa. Thật là tương hợp với con người tôi và cách tôi muốn làm việc. Nó dạy cho tôi rằng sự tử tế sẽ đem lại sự tử tế. Khi bạn được đối xử như vậy, bạn cũng sẽ thấy muốn đối xử với người khác y như vậy.”

Bây giờ Nicolette đã cảm thấy hoàn toàn thoải mái khi tỏ ra yêu thương và giúp đỡ người khác trong công việc. Cô nói: “Mindfulness đã cho tôi tự tin để tử tế và từ bi, để chấp nhận dễ bị tổn thương.”

Lợi ích của lòng yêu thương giờ đã được khoa học chứng minh. Một nghiên cứu ở Trường Đại học Stanford cho thấy rằng thực hành thiền metta 7 phút đều đặn có thể làm tăng sự kết nối trong quan hệ xã hội. Nhà nghiên cứu Barbara Fredrickson của Đại học North Carolina ở Chapel Hill đã phát hiện, thiền metta có thể giúp làm tăng cảm xúc tích cực và hạnh phúc trong cuộc sống, từ đó tăng cường nội lực giúp ta đương đầu với thử thách. Một nghiên cứu EEG do Richard J. Davidson thực hiện cho thấy rằng thiền metta có thể thay đổi cấu trúc não bộ một cách đúng nghĩa, trong đó bao gồm làm tăng khả năng nhìn thấy sự vật từ góc nhìn khác của chủ thể, và làm thay đổi hạch hạnh nhân, nơi sinh ra các phản ứng “chiến đấu, bỏ chạy hay đông cứng”. Thiền metta cũng đã được chứng minh là làm giảm các phản ứng viêm và đau buồn, hai thứ có liên hệ với “trầm cảm nặng, bệnh tim mạch và béo phì”.

Đưa ra điều tốt nhất, phát huy điều tốt nhất

Các nhà lãnh đạo vĩ đại phát huy được những điều tốt nhất ở người khác. Đó là năng lực lãnh đạo cốt lõi thiết thực hơn bao giờ hết. Kết nối là một thành phần thiết yếu cho việc này. Nếu bạn không cảm thấy kết nối với sếp, làm sao sếp bạn có thể truyền cảm hứng cho bạn hoặc thúc đẩy bạn vượt ra khỏi giới hạn của mình? Bạn có bao giờ được làm việc với một người sếp mà bạn biết là họ quan tâm sâu sắc đến bạn, họ nhìn thấy điều tốt nhất của bạn và phát huy được chúng chưa? Phải thừa nhận rằng những người sếp như vậy rất hiếm, nhưng khi bạn có một người như vậy thì điều kỳ diệu sẽ xảy ra. Nếu bạn muốn trở thành nhà lãnh đạo như vậy, trau dồi lòng yêu thương là một lựa chọn sáng suốt.

Giảng viên mindfulness Steven Smith đã giải thích cho tôi theo cách này: “Lòng yêu thương chân thực chính là sự kết nối. Bên trong đó là sự chữa lành. Đó là nhìn thấy và yêu thương người khác một cách trọn vẹn mà không kén chọn xem mình sẽ nhìn vào phần nào của người đó, không có bất kỳ phán xét nào, và cảm nhận bản chất, cốt lõi của họ như thực tế của họ. Và người đó cũng biết điều đó. Ngay cả khi họ có thể không biết điều đó bằng trí, họ vẫn cảm nhận được nó bằng tâm. Khi bạn thực sự ở đó và bạn đang thực sự hòa điệu với họ trong một điều gì, họ sẽ cảm thấy bị cuốn hút, cảm thấy có gì đó đang diễn ra. Họ cảm thấy như đang bị bạn nhìn và đón nhận, ngay cả khi họ có cảm giác xấu hổ. Bạn càng hiện diện, thì bạn càng quan tâm và càng có ảnh hưởng lớn hơn đến mọi người. Người cố vấn tốt nhất là người quan tâm đến ai đó và giúp họ cảm thấy mình là một người tốt hơn.

Khi chúng ta can đảm nhìn vào bản thân và trao cho mình lòng yêu thương mà chúng ta hằng mong muốn, ta sẽ khám phá trong ta một khả năng yêu thương vô hạn. Chúng ta sẽ thấy rằng càng cho đi nhiều yêu thương, ta càng tạo ra nhiều và nhận lại cũng nhiều hơn. Tình yêu thực sự là nguồn sức mạnh lớn nhất của chúng ta, là phẩm chất khơi gợi những gì tốt đẹp và thuần khiết nhất từ bên trong con người mình, giúp ta thêm tráng kiện để đương đầu với mọi hận thù, tiêu cực và thách thức.

Đó cũng là phẩm chất cho ta năng lực gợi lên những điều tốt nhất ở người khác, vì nó cho phép ta nhìn thấy những điều tốt nhất ở họ. Nó cải thiện các kỹ năng như một người cố vấn của ta hơn bất kỳ yếu tố nào khác vì nó giúp cho chúng ta biết hiện diện với cả trái tim, một thực lực để nâng đỡ người khác.

Prakash NC, giám đốc nhân sự khu vực của công ty truyền thông vô tuyến Rohde và Schwarz có trụ sở chính ở Singapore, đã có rất nhiều cơ hội để thực hành điều này trong vai trò của mình. Trong nhiều năm qua, ông nhận ra rằng ngày càng có nhiều người tìm đến ông để được lời khuyên và tư vấn. Mindfulness, ông nói, là công cụ chính yếu giúp mọi người vượt qua những thách thức và những vấn đề của họ.

“Quan trọng nhất vẫn là lắng nghe thật sâu với lòng trắc ẩn, tình yêu thương và không phán xét. Lắng nghe, tự nó đã là một trong những việc có tác động lớn nhất mà ta có thể làm để nâng đỡ người khác và khiến họ cảm thấy quan trọng, bởi vì thực tế thật hiếm khi chúng ta được lắng nghe. Vì vậy trước hết, tôi dành cho mọi người sự chú ý hoàn toàn, không lơ đễnh của tôi. Nếu trí tôi đang bận, tôi tự trấn tĩnh lại và hít một hơi thật sâu rồi đưa mình vào một không gian để lắng nghe.

Một lợi ích tự nhiên của mindfulness với tôi là sự thấu hiểu và trực giác hướng về người khác, một sự nhạy cảm với cảm nhận của người khác và những gì có thể là nguyên nhân sinh ra nó. Khi tôi thực sự lắng nghe một người, tôi nhận ra năng lượng của họ và bắt đầu thấy được cả những điều họ không chia sẻ với tôi. Tôi lập tức biết những vấn đề sâu xa hơn đằng sau những gì họ đang nói. Mọi người đến tìm tôi vì một vấn đề về công việc, còn tôi thì cảm nhận bằng trực giác để hỏi một câu về mẹ của họ, hoặc gia đình họ. Rất nhiều người đã nói: “Sao anh biết được?”

Đôi khi tôi thấy hơi lo rằng điều đó khiến tôi có vẻ lập dị, vì trong khi tôi đang nói chuyện với ai đó thì một tầm nhìn hoặc một giọng nói hay một cảm giác hiện ra. Tôi chỉ việc theo nó mà đặt câu hỏi một cách từ bi. Tôi thấy những trực giác đó chưa một lần sai. Nhưng nó sẽ không đến trừ khi tôi thực sự quan tâm đến người mà tôi nói chuyện. Tôi muốn nói rằng, đó chính là kết quả của tình thương và sự quan tâm.”