TỊNH HÓA NHỮNG VỌNG TƯỞNG

Nếu thanh lọc vọng tưởng lớn nhất của ta trước tiên, ta sẽ thấy dễ dàng hơn để từ bỏ các vọng tưởng khác. Ví dụ, nếu nặng về thói giận dữ, ta nên tập trung vào tính ngược lại với giận dữ là đức kham nhẫn, nhờ vậy dần dần thắng lướt được thói nổi sân. Ta sẽ không thể nào thắng lướt cơn giận dữ ngay được, nhưng nếu kiên trì tập luyện, tâm sân sẽ giảm dần năng lực theo thời gian và cuối cùng nó hoàn toàn lặn mất.

Nếu vọng tưởng trội nhất nơi ta là tham ái, ta nên tu những pháp đặc biệt đối trị tham ái để giảm sức mạnh của nó. Có nhiều cách trừ tham ái, như quán vô thường, quán những lỗi lầm của lạc thú trong sinh tử. Khi đã giảm bớt tham ái, ta có thể áp dụng những phương pháp chữa trị các vọng tưởng khác.

Nếu vấn đề lớn nhất của ta là thói ganh tị, ta nên chú trọng việc chữa trị vọng tưởng này bằng cách thiền quán về từ bi, bằng sự vui theo những ưu điểm nơi người khác.

Nếu cả ba vọng tưởng tham sân si nơi ta dường như đều mạnh ngang nhau, nên luôn quán Không, xem đây là pháp tu chính yếu để vượt qua ngã chấp. Nhờ pháp hành này, tất cả vọng tưởng có thể được từ bỏ.

Đừng theo vọng tưởng

Nguyện này có nghĩa, ta không nên dung túng những vọng tưởng của mình như ngu si, ái, sân. Vì chúng thường phá hoại sự bình an của tâm ta, khiến ta liên tục chịu đau khổ, nên chúng là kẻ thù thực sự của ta. Ta cần phải ý thức rõ như vậy để cố tránh bị ảnh hưởng của chúng. Khi còn phàm phu, ta có thói quen rất dễ sinh vọng tưởng, nhưng nếu chận đứng được ngay khi nó vừa phát khởi thì sẽ không nguy hiểm lắm. Ví dụ có thể ta ưa nổi cáu, nhưng nếu ta hạ cơn giận ngay khi nó vừa nổi lên thay vì đeo đẳng nó, thì sự nổi giận ngắn ngủi không đến nỗi tác hại quá lắm. Nhưng nếu ta say máu trong cơn giận và giận dai nhiều ngày, nhiều tuần, nhiều năm thì nó sẽ biến thành hận thù, còn tệ hơn giận dữ rất nhiều. Nếu có tâm thù hận, ta sẽ làm khổ mình lẫn người khác. Bởi thế, nếu có vọng tưởng nào vừa nổi lên, ta nên buông bỏ ngay. Nguyện này khuyên ta đừng kéo dài những tư duy bất thiện dễ sinh khởi do ta đã quen thói nghĩ bậy.

Đừng trả đũa lời phỉ báng

Nếu có ai nói với ta những lời nặng nề, khinh miệt, ta không nên đáp lại bằng sự giận dữ chua cay. Nếu ta không trả đũa thì rất có thể cơn giận nơi người kia sẽ lắng xuống, tâm họ dịu lại. Như vậy, nhờ thực hành nhẫn nhục mà ta có thể giúp họ. Nếu ta mất kiên nhẫn mà trả đũa, thì người kia sẽ tức giận hơn, và sẽ tai hại hơn. Đôi khi cũng cần nói nặng lời, nhưng không bao giờ nên kèm theo giận dữ. Nói chung là ta không nên đáp lại nếu không có lý do chính đáng.