CƠ HỘI CỦA CÁC BẬC CHA MẸ

 

Trong cái được thấy, chỉ tồn tại cái được thấy;
Trong cái được nghe, chỉ tồn tại cái được nghe;
Trong cái được cảm nhận, chỉ tồn tại cái được cảm nhận;
Trong cái được nghĩ, chỉ tồn tại cái được nghĩ.

 

Dù bạn là một Phật tử quan tâm đến việc nuôi dạy trẻ hay một phụ huynh có hứng thú với Phật giáo thì cuốn sách này đều sẽ chỉ cho bạn cách thức làm thế nào để vừa trở thành bậc cha mẹ trí tuệ, có tấm lòng từ bi, vừa trở thành một Phật tử thuần thành.

Sẽ vô cùng lợi lạc nếu ta sử dụng nguyên tắc hành động dựa trên nhận thức được từ bi và trí tuệ thúc đẩy. Công việc làm cha mẹ cho ta thêm động lực cũng như cơ hội để phát triển nội tâm và hiểu biết sâu sắc về các nguyên lý Phật giáo, hơn là hướng ra ngoài tìm kiếm trong những khía cạnh khác của cuộc sống.

Về mặt lý thuyết, thực hành Phật giáo trong khi nuôi con cũng không khác gì thực hành Phật giáo mà không nuôi con bởi đối tượng mà chúng ta rèn luyện vẫn là tâm trí. Nhưng sẽ rất may mắn nếu ta có thể chia sẻ điều đó với con trẻ. Con trẻ sẽ cho ta có nhiều cơ hội để tu tập Phật giáo sâu sắc và hoàn chỉnh hơn. Chúng sẽ cho ta một cơ hội quý báu để thực tập và sống theo Pháp.

Người thế gian xem đời sống trần tục là một trở ngại của Pháp và không thấy Pháp trong cuộc sống hàng ngày; họ chưa thấy được rằng không có hành động nào nằm ngoài cửa Pháp.
Thiền sư Đạo Nguyên Hy Huyền, thế kỷ XIII

Nhiều người nghĩ rằng cách tốt nhất để thực hành Pháp là hành thiền trong một hang động. Nhưng thực tế thì rất ít người có thể sống khổ hạnh ở những nơi cô tịch, nên ta có thể hành Pháp ở ngay đây và ngay bây giờ, cho dù ta đang ở đâu và trong hoàn cảnh nào. Phật giáo nhấn mạnh mỗi người đều phải có trách nhiệm phát triển nội tâm thông qua một cách tiếp cận hợp lý, sâu sắc và vi tế với đời sống.

Đó là lý do tại sao trách nhiệm phát triển nội tâm, nói cách khác là trách nhiệm phát triển tâm trí, được nhấn mạnh trong việc nuôi dạy con theo quan điểm của đạo Phật. Cách tiếp cận này sử dụng một bộ những kỹ năng và chiến lược, đi kèm với từ bi và trí tuệ, để đạt được thành công trong việc nuôi dạy con cái cũng như trong việc phát triển nội tâm. Đây chính là phương pháp Nuôi Dạy Con Bằng Trái Tim Của Một Vị Phật.

Tôi phát triển chương trình mang tên Nuôi Dạy Con Bằng Trái Tim Của Một Vị Phật để cung cấp cho cha mẹ, ông bà và người chăm trẻ một cách tiếp cận đạo đức trong công việc nuôi dạy con trẻ, trên nền tảng căn bản của đạo Phật là từ bi và trí tuệ. Cách tiếp cận này vô cùng đơn giản, dễ thực hiện và có thể tạo ra mối liên kết bền chặt cùng những đứa trẻ tự lực. Tôi đã đặt ra thuật ngữ này, Nuôi Dạy Con Bằng Trái Tim Của Một Vị Phật, bởi vì khi chúng ta làm cha mẹ theo triết lý và nguyên lý Phật giáo là chúng ta đang hành động bằng trái tim Phật của mình hay còn gọi là Phật tính. Chúng ta làm cha mẹ như thể chúng ta là những vị Phật.

Khi chúng ta hiểu rằng tất cả chúng sinh đều có cùng một bản tính tự nhiên là mưu cầu hạnh phúc và không muốn đau khổ, chúng ta có thể dễ dàng nuôi dưỡng lòng từ bi và nhân ái. Bản tính tự nhiên này là động lực thúc đẩy tất cả chúng ta trở thành những người “tốt hơn”, bởi vì bằng cách trở thành “người tốt hơn”, chúng ta đạt được một số cảm giác hạnh phúc. Dù đôi khi chúng ta có những hành vi không phù hợp nhưng tất cả chúng ta đều đã làm tốt nhất có thể trong thời điểm đó – và những đứa trẻ cũng vậy.

Tất cả chúng ta đều có khuynh hướng tập trung vào bản thân. Chúng ta thường nghĩ rằng những người khác và con cái của chúng ta “làm cho” chúng ta cảm thấy tức giận, tổn thương… Nuôi Dạy Con Bằng Trái Tim Của Một Vị Phật cho chúng ta những kỹ năng để nhìn vào những nguyên nhân gốc trong hành vi của trẻ và nhận thức được rằng con trẻ có hành vi như vậy là do cảm giác của chúng. Chúng ta có thể đưa sự nhận thức này vào trong quá trình hành thiền và quan sát tất cả những người khác, từ đó chúng ta có thể nhận ra rằng hành vi của mọi người cũng là sự phản ánh tâm trạng đau khổ hay hạnh phúc của chính họ. Sự nhận thức này giúp chúng ta giữ bình tĩnh trong những xung đột cá nhân và phản hồi lại với tấm lòng trắc ẩn cùng trí tuệ sáng suốt.

Khi chúng ta cố gắng hiểu nguyên nhân trong cách ứng xử của mọi người, chúng ta sẽ không còn tập trung vào bản thân nữa mà sẽ tập trung vào người khác. Từ việc trước tiên nhìn vào nguyên nhân gây ra hành vi của trẻ cũng như hành vi của các thành viên trong gia đình hiện tại, chúng ta có thể nhìn vào gia đình lớn hơn của ta. Chúng ta sẽ thấy rằng ẩn sâu dưới tất cả những hành động vụng về hoặc không phù hợp là một trạng thái đau khổ – những người này đang phải chịu đau khổ và họ mong muốn có hạnh phúc. Từ đó chúng ta thêm yêu thương gia đình lớn của mình. Tiếp theo, chúng ta có thể quay trở lại với xã hội rồi nhìn ra thế giới, mang sự hiểu biết về những đau khổ gây ra những hành động vụng về hoặc không phù hợp đến với mọi người, từ đó phát triển tình yêu thương với tất cả muôn loài.

Từ tình yêu thương chân thành này, chúng ta sẽ có từ bi, tức là có mong ước cho mọi người thoát khỏi đau khổ và nguyên nhân của đau khổ. Chúng ta thiền định trên sự hiểu biết về mọi loài và việc phát triển lòng từ bi chỉ thành công khi chúng ta có thể cảm nhận được nỗi đau của những chúng sinh bất hạnh giống như cách một bà mẹ đau xót khi chứng kiến đứa con duy nhất của mình bị ốm bệnh. Cho dù người mẹ đang làm gì – đang dùng bữa hay đi dạo – thì cô ấy luôn nghĩ đến đứa con của mình, cảm nhận nỗi đau khôn nguôi của đứa trẻ và cầu nguyện cho đứa trẻ sớm khỏi bệnh. Đây là những cảm xúc chúng ta đưa vào thiền định về lòng từ bi. Do đó, cha mẹ có một cơ hội độc đáo để phát triển lòng từ bi.

Bằng cách phát triển lòng từ bi phổ quát, chúng ta có thể nhanh chóng thấu hiểu rằng con chúng ta đang đau khổ nếu hành vi của chúng không phù hợp. Chúng ta nên bình tĩnh và lựa chọn cách xử lý hiệu quả nhất trong tình huống đó. Nếu không, chúng ta có khuynh hướng phản ứng gây ra nhiều đau khổ hơn cho đứa trẻ và cho chính chúng ta. Trong Phật giáo có rất nhiều pháp hành lợi lạc có thể giúp chúng ta phát triển lòng bi mẫn đối với con trẻ cũng như giúp chúng ta giữ bình tĩnh trong giai đoạn làm cha mẹ đầy vất vả và sóng gió. Có ba cách đặc biệt hiệu quả và dễ sử dụng. Một là nhận thức được rằng trong vô thỉ kiếp sống trước, con cái đã từng là cha mẹ chúng ta. Biết rằng họ đã từng phải chịu đựng vất vả vì chúng ta, chúng ta sẽ duy trì được sự cân bằng khi đối mặt với những điều không như ý. Thứ hai là nhận ra rằng con của chúng ta có thể là một vị Phật đã chọn tái sinh để giúp chúng ta đạt được giác ngộ. Cuối cùng, chúng ta có thể tập trung vào Phật tính sẵn có bên trong đứa trẻ.

Những pháp hành này rất hữu ích, không chỉ một lần mà rất nhiều lần – đặc biệt là khi ta cảm thấy tức giận với trẻ. Hãy ghi nhớ rằng nếu không có những tình huống khó khăn xảy ra trong giai đoạn làm cha mẹ, chúng ta sẽ không có cơ hội thực hành những lời dạy của Đức Phật. Nếu không có sỏi cát, sẽ chẳng có ngọc trai.