ĐIỀU NHỎ BÉ TÔI NHẬN RA KHI Ở THIỀN PHÒNG

Khác với khi mùa An cư mới bắt đầu vào cuối tháng Tám, đến tháng Chín khu chùa Bongam đã khá lạnh vào sáng sớm và ban đêm. Mùa An cư lần này đông hơn những lần khác, có khoảng một trăm vị sư tề tựu chuyên tâm tu hành tại đây. Cứ ba giờ sáng chúng tôi thức dậy, rửa mặt rồi cùng nhau hướng về pháp đường để hành lễ. Chỉ cần ngước nhìn lên mái hiên là có thể thấy vô số những ngôi sao lấp lánh khắp bầu trời đêm trong trẻo. Bầu không khí trong lành của núi Huiyang và tiếng suối róc rách chảy quanh chùa giúp tâm trí tôi thức tỉnh trong khoảng không gian và thời gian ấy. 

Trong mùa An cư lần này tôi nhận bổn phận Khán sàng trưởng, Khán sàng là người có trách nhiệm chuẩn bị sao cho những món ăn do nhà bếp nấu được bày biện cẩn thận, để không có bất kỳ sơ suất nào xảy ra trong Júc các nhà sư thực hiện nghi thức Bình bát cung dưỡng (*). Trong số bảy nhà sư nhận bổn phận Khán sàng, tôi là người có số năm tu hành lâu nhất nên đã được giao chức Khán sàng trưởng. Tất cả các Khán sàng đều là những vị sư chăm chỉ và tốt tính, nên khi đến giờ làm bổn phận Khán sàng chúng tôi luôn làm đúng phần việc mình được giao trong không khí hòa hợp vui vẻ. 

Thế rồi một ngày nọ khi tất cả chúng tôi đang bận rộn chuẩn bị thức ăn cho nghi thức Bình bát cung dưỡng, một vị sư tiền bối gọi tôi ra, yêu cầu nhóm Khán sàng chúng tôi quét dọn bậc thang ở trước nhà bếp. Nghe vậy tôi đã cảm thấy rất khó hiểu, tại sao lại bắt nhóm Khán sàng làm công việc đó. Tự dưng tôi thấy giận vị tiền bối ấy vì bắt chúng tôi làm cả công việc dọn dẹp trong khi chúng tôi đang tất bật chuẩn bị thức ăn. Chắc chắn vị tiền bối ấy cũng hiểu rằng việc mình không muốn làm thì người khác cũng sẽ không muốn làm, nếu tiền bối thấy khó chịu khi đi qua đi lại mấy bậc thang sao không tự mình dọn dẹp mà lại đẩy công việc ấy sang cho những người đang bận rộn vì việc khác. 

Sau khi kết thúc bổn phận Khán sàng ngày hôm ấy, tôi vừa tự nhủ sau này tuyệt đối sẽ không trở thành người đùn đẩy việc mình không muốn làm cho các sư hậu bối như vị tiền bối kia vừa im lặng quét tước một mình. Thế rồi tôi nhận ra mình mất chưa đến mười phút để quét hết mấy bậc thang ấy. Công việc đơn giản như vậy đáng lẽ chỉ cần làm chút xíu là xong, thế mà chỉ vì một chuyện cỏn con tôi đã tự làm mình khó chịu. Bỗng dưng tôi cảm thấy xấu hổ vô cùng. 

Thực ra nỗi khổ tâm của chúng ta không xuất phát từ những tình huống xảy đến với bản thân, mà chính từ nguồn năng lượng phát sinh bởi suy nghĩ muốn phản kháng lại những tình huống ấy. Trong mối quan hệ với người khác, ta thường nảy sinh tâm lý phản kháng khi cảm thấy bất công vì mình phải làm công việc mà người khác cũng có thể làm, trong khi thực tế thì công việc ấy không có gì khó khăn cả. Tâm trí ta sẽ cảm thấy mệt mỏi và căng thẳng vì chính những suy nghĩ như vậy. 

Dĩ nhiên nếu ai đó nghĩ rằng thiện chí của ta là quyền lợi của bản thân họ mà tiếp tục hành xử lấn lướt thì ta cần phải trực tiếp trò chuyện thể hiện rõ quan điểm của mình. Nhưng ngoài những trường hợp đó, nếu cứ cố chấp chối bỏ tình huống xảy đến với mình thì sự bực mình và khó chịu sẽ ngày càng tăng, càng phản kháng thì chính bản thân ta lại càng khổ sở hơn. Sư Seong Cheol và những vị đại sư khác vẫn thường dạy rằng, đừng sống với nỗi chán ghét quá nhiều thứ, hãy tìm lấy tự do cho tâm trí bằng cách rộng lòng từ bi, ngày lạnh thì sống theo ngày lạnh, ngày nóng thì sống theo ngày nóng, “mỗi ngày đều là một ngày hạnh phúc”. 

Tôi còn một câu chuyện nhỏ khác liên quan đến Cung dưỡng. Ở chùa Bongam, chúng tôi thường ăn theo kiểu Bình bát cung dưỡng vào bữa sáng và bữa trưa, còn bữa Cung dưỡng tối được gọi là Dược thạch, các nhà sư sẽ ăn rất ít hoặc không ăn gì cả. Vậy nên bữa tối chúng tôi không ngồi dưới sàn và ăn trong tô lớn như Bình bát cung dưỡng, mà ngồi vào bàn ăn với một lượng thức ăn rất nhỏ được bày trong bát. Trong bữa Cung dưỡng buổi tối chúng tôi ngồi theo thứ tự năm tu hành. Suốt cả mùa tôi đã phải ngồi đối diện một nhà sư mà gương mặt không bộc lộ bất kỳ biểu cảm nào. Ban đầu, tôi đã thử hỏi han bắt chuyện vì muốn tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp. Nhưng ông chỉ trả lời tôi ngắn gọn, vẻ như không hứng thú chuyện trò gì. 

Sau một hai ngày, số bữa Cung dưỡng buổi tối tăng dần lên, việc ngồi im lặng đối diện với nhà sư ấy trở nên không thoái mái chút nào. Tôi rất băn khoăn, không biết ông ghét tôi hay có ý nghĩ không hay về tôi. Thế rồi sau nửa tháng ngồi đối diện nhà sư ấy, một hôm ở thư viện tôi đã vỡ lẽ một điều. 

Thư viện bên trong chùa Bongam mới xây dựng chưa được bao lâu, có lẽ vì vậy mà trong mùa An cư chỉ có tôi và một nhà sư khác thường tìm đến. Nghĩ lại thì, trong suốt nửa tháng cùng ngồi chung một chiếc bàn đọc lớn trong thư viện, tôi và nhà sư ấy cũng chưa từng nói chuyện hay nhìn nhau tỏ ý quan tâm lần nào cả. 

Ngay khi nhận ra điều đó, tôi cảm thấy hình ảnh nhà sư im lặng vô cảm ngồi trước mặt tôi mỗi bữa tối cũng chẳng khác gì hình ảnh chính mình ngồi trong thư viện. Và việc tôi im lặng, không quan tâm đến nhà sư trong thư viện chẳng phải vì tôi có thành kiến hay ác cảm với vị sư ấy. Đơn giản chỉ là vì tôi đã tập trung hết tâm trí vào cuốn Kinh Viên Giác mình đang đọc. Nói cách khác, tôi không hề có suy nghĩ, dù là tốt hay xấu gì về nhà sư trong thư viện ấy cả. Tương tự, có lẽ nhà sư ngồi đối diện tôi mỗi bữa tối cũng chẳng mang suy nghĩ gì đặc biệt về tôi? 

Hôm ấy có lẽ là khoảng gần ba tuần kể từ ngày mùa An cư bắt đầu. Rất tình cờ, tôi có cơ hội cùng uống trà với nhà sư ngồi đối diện mình mỗi bữa tối. Nhìn nhà sư ấy đưa cho tôi miếng táo do chính tay ông bổ và bắt chuyện với tôi rất thoải mái, tôi lại một lần nữa vỡ lẽ. Rằng chúng ta thường quá bận tâm tới những hành động hoàn toàn không có ý gì đặc biệt của đối phương, ra sức gắn thêm vào đó những tưởng tượng tiêu cực, rồi lại tự mình phỏng đoán “Người đó chắc hẳn đang suy nghĩ thế này thế kia về mình”. Sự phỏng đoán ấy chỉ phản chiếu tâm lý bất an của chúng ta mà thôi, vậy mà chúng ta vẫn cứ tin đó là sự thật và nảy sinh cảm xúc tiêu cực với đối phương. Và dĩ nhiên phần lớn trong các trường hợp này, đối phương thường không hề có suy nghĩ nào như chúng ta tưởng tượng. 

Sau khi kết thúc bữa Cung dưỡng, tôi cùng các sư nhóm Khán sàng rửa bát, dọn dẹp rồi đi dạo trên con đường núi dọc theo dòng suối được hàng thông cao lớn bao quanh. Có được những người bạn đồng đạo cùng đi trên con đường tu hành quả thật là một điều khiến tôi cảm thấy an tâm và biết ơn vô cùng. Khác với cái se lạnh của buổi sáng sớm, buổi trưa ở đây như vẫn còn chút mùa hè nán lại.