THIẾT KẾ CUỘC SỐNG CỦA BẠN

Trích: Thiết Kế Một Cuộc Đời Đáng Sống; Nguyên tác: Designing Your Life; Thanh Thảo chuyển ngữ; NXB Tổng hợp Tp.HCM; Công ty TNHH VH-ST Trí Việt (First News), 2019

07/06/2026
6 lượt xem

Bạn là một quân đoàn.

Sở dĩ tôi nói vậy là vì mỗi chúng ta đều có nhiều phiên bản cuộc đời.

Cuộc sống hiện thời chỉ là một trong nhiều cuộc sống mà ta có thể chọn.

Ở đây, chúng tôi không bàn về sự tái sinh hay bất kỳ điều gì tương tự, mà chúng tôi muốn đưa ra một sự thật đơn giản và rõ ràng, đó là ai cũng có thể sống nhiều cuộc đời khác nhau trong kiếp này. Nếu cuộc sống hiện tại của bạn không được như ý cho lắm, đừng lo lắng, việc thiết kế cuộc sống sẽ mang đến cho bạn vô vàn cơ hội để làm lại từ đầu. Bạn có thể thực hiện nó nhiều lần, trong bất cứ lĩnh vực nào và ở bất kỳ thời điểm nào.

Bạn luôn có cơ hội để sửa lỗi.

Qua quá trình làm việc cùng những người trưởng thành ở mọi lứa tuổi, chúng tôi phát hiện ra rằng mọi người – bất kể tuổi tác, trình độ và nghề nghiệp – thường có một suy nghĩ sai lầm là họ chỉ cần lập ra một kế hoạch cho cuộc sống của mình rồi mọi việc sẽ thuận buồm xuôi gió. Chỉ cần họ đưa ra những lựa chọn đúng đắn (thường được xem là lựa chọn duy nhất và tốt nhất) thì họ sẽ có một bản thiết kế hoàn mỹ cho cuộc sống của mình, bao gồm cả mẫu hình mà họ muốn trở thành, những việc họ sẽ làm và cách họ sống cuộc đời mình. Đó là một bản vẽ kỹ thuật chính xác và ngay ngắn, nhưng trong thực tế thì cuộc sống giống với một bức tranh trừu tượng hơn – bạn có thể thưởng lãm và hiểu nó theo nhiều cách khác nhau.

Chung đang rất căng thẳng, anh đã dành ra nhiều năm cần cù đèn sách tại đại học Berkeley và tốt nghiệp với tấm bằng danh dự. Anh có ý định học lên cao nữa, nhưng trước tiên anh muốn tích lũy chút kinh nghiệm về chuyên ngành mà mình đã chọn để có thể tận dụng tối đa hiệu quả của khóa học rồi khởi đầu sự nghiệp. Chung nộp đơn ứng tuyển cho sáu chương trình thực tập khác nhau, thời hạn từ một đến ba năm; thế rồi một việc tồi tệ đã xảy đến, Chung được nhận vào bốn trong số sáu chương trình thực tập, trong đó có ba lựa chọn hàng đầu của anh. Điều kinh khủng không phải là anh được nhận, mà là chuỗi ngày đắn đo, do dự tiếp đó. Anh không biết phải làm gì và làm thế nào để giải quyết vấn đề.

Anh hoàn toàn không được chuẩn bị để phản ứng trước việc cùng lúc có được ba lựa chọn hàng đầu của mình, càng tệ hại hơn, ba sự lựa chọn ấy lại hoàn toàn khác nhau. Một là đi dạy ở vùng nông thôn châu Á, hai là làm trợ giúp pháp lý cho tổ chức phi lợi nhuận chống vấn nạn nô lệ tình dục ở Bỉ, và lựa chọn thứ ba là làm nghiên cứu tại một tổ chức chăm sóc sức khỏe ở thủ đô Washington. Cả ba lựa chọn đều tuyệt vời, anh biết chọn cái nào đây?

Chung biết rằng, đây là một quyết định hết sức quan trọng vì nơi anh lựa chọn để thực tập sẽ định hướng cho chương trình cao học và sự nghiệp của anh. Nếu không đưa ra lựa chọn đúng, anh rất có thể sẽ kết thúc với một cuộc đời không như ý muốn. Nhưng vấn đề là anh không biết thế nào là một cuộc sống như ý đối với mình, cũng không rõ điều gì là tốt nhất cho bản thân.

Chung đã mắc phải một sai lầm phổ biến, anh nghĩ rằng có một cách tốt nhất để sống cuộc đời mình và anh cần phải biết nó là gì, nếu không thì anh sẽ phải chấp nhận một cuộc sống xếp hạng nhì, hoặc thậm chí tệ hơn. Nhưng điều đó không đúng. Tất cả chúng ta đều có đủ năng lượng, tài năng và sở thích để trải nghiệm nhiều cuộc sống khác nhau, tất cả chúng đều có thể chất lượng, thú vị và hiệu quả. Câu hỏi cuộc sống nào tốt nhất là một câu hỏi rất ngớ ngẩn, nó cũng giống như hỏi có tay hay có chân thì tốt hơn.

Khi Chung tìm đến, Dave hỏi: “Nếu việc lựa chọn với em khó khăn đến vậy, em có chắc là mình buộc phải lựa chọn không? Nếu có thể thực hiện cả ba chương trình thực tập, tuần tự từng cái một thì em thấy thế nào?” Chung đáp: “Em rất muốn làm vậy, nhưng liệu có được không nhỉ? Làm sao để họ cho phép em tham gia cả ba bây giờ.”

“Em cứ hỏi thử xem, có mất gì đâu.”

Thế là Chung hỏi thật và anh hết sức ngạc nhiên khi có hai tổ chức sẵn lòng chờ đợi, tức là anh có thể thực hiện cả ba chương trình thực tập trong vòng năm năm tới nếu anh muốn.

Cuối cùng, Chung nhận ra rằng nguyên nhân khiến anh không thể tìm ra đâu là lựa chọn tốt nhất là bởi vì thật ra không có lựa chọn tốt nhất. Có ba khả năng tuyệt vời khác nhau mở ra trước mắt anh và anh có thể thử cả ba nếu muốn.

Đương nhiên, điều cuối cùng xảy đến là điều mà Chung không bao giờ tưởng tượng ra nổi. Trong quá trình thực hiện chương trình thực tập đầu tiên kéo dài hai năm, anh giữ liên lạc với những người bạn thời đại học của mình. Họ nói chuyện và nhắn tin thường xuyên qua Skype. Sau khoảng chín tháng, tất cả họ, ngoại trừ Chung, đều cảm thấy không hạnh phúc và vỡ mộng với cuộc sống sau khi ra trường. Việc đó cũng không có gì là đáng kinh ngạc, cuộc sống của sinh viên sau khi tốt nghiệp vốn khá căng thẳng và bản thân Chung cũng phải vật lộn với công việc của mình, khác biệt chỉ nằm ở cách cảm nhận của mọi người đối với hoàn cảnh của mình mà thôi. Chung đã học được cách thiết kế cuộc sống, anh có những công cụ để sử dụng khi cần và chấp nhận rằng có nhiều cung đường hạnh phúc mà anh có thể chọn cho mình. Bạn bè anh thì không có được sự tự tin đó, thế nên Chung đã dành thời gian để giúp đỡ từng người tìm ra việc tiếp theo mà họ có thể làm. Anh rất thích làm việc này, thật ra anh yêu thích nó đến nỗi hăng hái tìm hiểu kỹ càng cách thức hỗ trợ người khác. Ngay sau chương trình thực tập đầu tiên, anh đã từ chối hai chương trình tiếp theo và mạnh dạn lựa chọn ngành tư vấn cho chương trình cao học của mình. Sau khi nhận thấy có ít nhất ba nghề nghiệp phù hợp với mình, anh cũng khám phá ra lựa chọn thứ tư. Đó chính là điều thường xảy ra khi chúng ta ngừng cố gắng làm theo cách đúng đắn và bắt đầu thiết kế cuộc sống theo cách riêng của mình.


Niềm tin sai lệch: Tôi cần phải tìm ra cuộc sống tốt nhất mà mình có thể có, lên kế hoạch và thực thi đúng theo đó.

Tái định dạng nhận thức: Có rất nhiều cuộc sống tuyệt vời và kế hoạch thú vị trong tôi, việc tôi cần làm là lựa chọn xem mình sẽ trải nghiệm cuộc sống nào.