DÙNG MỌI GIÁC QUAN ĐỂ PHÁT TRIỂN TRÍ TUỆ

—🍀☀🍀—

Sayadaw U Tejaniya là thiền sư người Miến Điện nổi tiếng với phương pháp dạy thiền hiện đại và sáng tạo. Nhờ được học thiền vipassana từ nhỏ với cố thiền sư Shwe Oo Min, nên khi đến tuổi trưởng thành và phải đối diện với các đợt sóng phiền não của đời sống thế tục. Ngài đã áp dụng thiền vào việc thẩm sát, thấu hiểu và vượt qua chúng Cách tiếp cận của Ngài vì thế không đặt nặng các hình thức thiền toạ hay thiền hành, mà nhấn mạnh vào tâm nhận biết nhẹ nhàng, liên tục trong mọi tình huống của đời sống thường nhật. Ngài chính thức xuất gia năm 1996 và hiện đang giảng dạy tại trung tâm thiền Shwe Oo Min tại Yangon, Myanmar.

DÙNG MỌI GIÁC QUAN ĐỂ PHÁT TRIỂN TRÍ TUỆ
Một thiền giả dùng tất cả các trải nghiệm đến từ sáu giác quan để phát triển sự nhận biết, định tâm và trí tuệ. Người không hành thiền cũng có sáu giác quan nhưng có xu hướng phát triển tham muốn, ghét bỏ, và thờ ơ đối với chúng. Vậy hãy dùng mỗi khoảnh khắc mà bạn có với sáu giác quan để phát triển sự tỉnh giác, định tâm, và trí tuệ, đó là bạn đang thiền.
Ta nên thực hành như thế nào với ba gốc bất thiện của tâm – tham, sân, và si? Ta hành thiền để quan sát một cách rõ ràng và khách quan nhằm học hỏi về bản chất của chúng. Theo cách này, quán tính của trí tuệ sẽ bắt kịp và nhổ bật các gốc bất thiện một cách tự nhiên.

Là thiền giả, các trải nghiệm trong đời sống không nhất thiết phải làm xáo trộn chúng ta. Vì mỗi trải nghiệm – dù dễ chịu hay khó chịu – đều là đối tượng để có thể liên tục nhận biết, nên chúng ta luôn có thể dùng những trải nghiệm ấy để phát triển lòng tự tin, sự tinh tấn, chánh niệm, định tâm và trí tuệ.
Công việc của một thiền giả vì thế chỉ có ba điều: trước tiên, có góc nhìn đúng, thứ hai, nhận biết với góc nhìn đúng; và thứ ba, duy trì nhận biết với góc nhìn đúng.

Bất cứ điều gì mà bạn hay biết từ những trải nghiệm tại thời điểm này, hãy ghi nhận nó như nó đang là. Hãy duy trì việc nhận biết đó, và rồi tiếp tục nhận biết bất kỳ điều gì khác mà bạn có thể. Bạn không cần cố gắng thay đổi những trải nghiệm của mình.

Vậy ta thực hành như thế nào trong các sinh hoạt trong ngày – ngồi, đứng, đi lại, hay bất kỳ hoạt động nào khác? Ta cố gắng nhận biết. Ta nhận biết bất kỳ điều gì đang xảy ra trong thân và tâm.

Nếu tại một thời điểm mà bạn nhận thấy rằng mình đang hay biết ba hoặc bốn đối tượng cùng một lúc, đừng bối rối. Việc này có thể xảy ra, và đó là một điều tốt. Đừng nghĩ rằng bạn đang bị phân tâm. Đừng đánh giá nó. Đó là một dấu hiệu tốt.

Khi sự nhận biết mở rộng, tâm bắt đầu hay biết nhiều thứ rõ ràng, và mọi việc diễn ra rất nhanh. Tiến trình của tâm và vật chất xảy ra vô cùng, vô cùng nhanh. Ta thường không nhìn được những gì diễn ra ở tốc độ này, nhưng khi sự nhận biết trở nên sắc bén hơn, nó có thể thấy rõ nhiều thứ đang diễn ra dù ở tốc độ rất nhanh.

THIỀN VỚI ĐÔI MẮT MỞ
Ta đã quá quen với suy nghĩ rằng cần nhắm mắt khi thiền nên ta gần như chẳng bao giờ cân nhắc rằng ta có thể nhận biết về sự thấy. Nhưng sự thấy cũng có thể là một đối tượng được nhận biết tương tự như các đối tượng đang được thấy.

Việc thực hành theo cách này là rất quan trọng – rằng khi bạn thấy bạn biết mình đang thấy. Điều này quan trọng, vì thói quen của tâm là ngay lập tức thích, không thích hoặc bỏ qua đối tượng đang được nhận biết, đặc biệt là với tiến trình thấy, và điều này gây ra phiền não.

Thực ra không khó để hiểu sự thấy là gì, nhưng thường thì ta vẫn không nắm bắt được nó. Khuynh hướng của tâm là nghĩ về cái đang được nhìn – tôi đang thấy hình Đức Phật, tôi thấy một cốc cà phê, tôi thấy sàn nhà. Nhưng sự thấy lại là một thứ khác, và đó là thứ mà bạn cần tìm hiểu. Chỉ cần ghi nhận là bạn đang thấy.

Khi bạn thấy, hãy nhận biết là sự thấy đang diễn ra. Bất cứ khi nào mắt mở, sự thấy diễn ra. Nhờ có sự thấy mà ta có thể nhìn, và bất kỳ lúc nào ta làm việc gì đó, ta đều nhìn. Trước khi vặn tay nắm cửa, chúng ta nhìn vào nắm cửa. Chúng ta nhìn vào cánh cửa khi tiến về phía nó. Chúng ta nhìn trước khi ta nhặt cái gì đó lên, trước khi làm bất cứ việc gì.

Tôi muốn bạn có khả năng mang thực hành Pháp này vào đời sống hàng ngày, để chính đời sống trở thành sự thực hành Pháp. Một trong những cách bạn có thể mang Pháp vào đời sống là nhận biết khi đang nhìn và đang thấy, bởi vì như thế bạn có thể hành thiền với đôi mắt mở.

Thiền là vun bồi những phẩm chất tốt của tâm, như định tâm và tỉnh giác. Vậy, bất cứ lúc nào chúng ta nhìn hoặc thấy, thay vì khởi lên tham muốn hoặc ghét bỏ, thì nhận biết, góc nhìn đúng, và định tâm có thể khởi lên. Khi quán tính của nhận biết và trí tuệ bắt kịp quán tính của ba gốc bất thiện, điều này sẽ xảy ra một cách tự nhiên.

Sự thấy và sự suy nghĩ có cùng bản tính tự nhiên. Cũng như việc ta nên lưu ý nhận biết là ta đang suy nghĩ thay vì bị cuốn vào nội dung của suy nghĩ, ta cũng nên có khả năng quan sát và nghiên cứu tiến trình của sự thấy, đặc biệt là cách tâm phản ứng với những điều nó thích, ghét hay thờ ơ.

Y hệt như cách ta dễ dàng đắm chìm vào dòng suy nghĩ, ta cũng dễ bị lạc trong những điều ta thấy. Với sự thực hành bền bỉ, ta có thể xem góc nhìn như là một đối tượng, tương tự như đối tượng hoá sự suy nghĩ, nhờ đó ta không bị lạc trong chúng. Trong sinh hoạt hàng ngày, bạn hãy để ý về sự nhìn và sự thấy càng nhiều càng tốt.

NGUYÊN TẮC 3 | THÁI ĐỘ ĐÚNG quan sát trải nghiệm như nó đang là. Thái độ đúng là chấp nhận, quan sát, và học hỏi từ trải nghiệm của bạn như nó đang là.

Đây là tâm thế đúng khi bước vào hành thiền. Tâm thế đúng là tâm tự do khỏi sự yêu, ghét tự động và vì thế có thể nhìn được mọi thứ rõ ràng như chúng là.

Thái độ đúng cho phép bạn chấp nhận, thừa nhận, và quan sát bất cứ điều gì đang xảy ra – dù dễ chịu hay khó chịu – một cách thư giãn và tỉnh táo.

Có thái độ này khi hành thiền là cực kỳ quan trọng, vì nếu bạn cố gắng để có một trải nghiệm khác với những mà bạn đang trải qua, bạn sẽ không bao giờ nhìn rõ được khoảnh khắc hiện tại, và qua đó học về bản chất của thực tại.

Hãy tự nhắc mình rằng chỉ mỗi nhận biết không thì chưa đủ. Để sự nhận biết trở nên mạnh hơn, bạn còn cần phải có thái độ đúng, có tâm quan sát tự do khỏi ba gốc bất thiện.

—🍀☀🍀—