TRẢ LẠI VÉ – ĐẠI SƯ TINH VÂN

Có ông chồng đi phố muốn mua một bộ áo quần tặng vợ. Tại cửa hàng ở phố Đông, ông hỏi rõ giá tiền, một bộ 250 đồng; nhưng vì ông ta cần mua vài thứ khác, nên nói với người bán hàng lát sau trở lại mua. Nhưng không ngờ đến phố Tây thấy mặt hàng cũng giống bộ áo quần ở phố Đông, giá chỉ 200 đồng. Nghĩ đến việc đã hứa với người bán hàng nhận mua ở phố Đông, nên ông chồng kia thà phải tiêu thêm 50 đồng chứ không chịu trả vé làm mất chữ tín.

Bạn đã có lần nào trả lại vé chưa? Trả lại vé là một việc làm bất đắc dĩ, và cũng là hành vi thiếu trách nhiệm.

Trả lại phiếu của ngân hàng chứng tỏ sự phá sản về kinh tế; trả lại vé của tình cảm, ví như ly hôn, là sự thiếu sót của tình yêu; trả lại vé của việc học, ví như bỏ học, chứng tỏ sự lạc hậu của giáo dục; trả lại phiếu của chức nghiệp, ví như từ chức, có thể tạo ra sự tổn thất cho xã hội; thậm chí như hiện nay thường xảy ra sự kiện tự sát, tức là không biết yêu quý mạng sống, tức là trả lại phiếu từ trong cuộc sống. Hội họp hẹn hò, tụ tập ăn uống, đùng một cái tâm ý thay đổi, đều gọi là trả lại vé cả. Trả lại vé là sự việc làm tổn thương tình cảm.

Đặt vé xe lửa, máy bay tức là đã ấn định chương trình đi lại, đùng một cái thay đổi, người khác phải phục vụ cho mình nhiều việc khác nữa, cho nên có thể thấy trả lại vé sẽ làm phiền người khác, làm phiền chính mình, đôi bên lợi không bù hại. Hoặc như việc đào ngũ trong quân đội cũng là một sự trả lại vé, thậm chí hai quốc gia cắt đứt bang giao đều xem như là hành vi trả lại vé. Từ trả lại vé trong chính trị đến trả lại vé trong tín ngưỡng, trong tình bạn, trong niềm tin đều là hành vi vô cùng bất trí.

Con người nên tạo thành một thói quen không trả lại vé. Vương Bảo Xuyến khổ sở ôm giữ hầm lò lạnh lẽo không chịu trả lại vé trong tình yêu; Chu Công giúp Thành Vương, Gia Cát lượng phò A Đẩu, đều không chịu trả lại vé trong trung thành chính trị; Gandhi của nước Ấn Độ phát động phong trào bất bạo động và bất hợp tác, dù nhiều lần bị vào tù ra khám vẫn không chịu trả lại vé; Nelson Mandela của Nam Phi tranh đấu địa vị bình đẳng với người da trắng trong nhiều năm trời mà vẫn không trả lại vé, cuối cùng được bầu làm tổng thống của nước Nam Phi bình đẳng chủng tộc. Đó là những biểu hiện không trả lại vé vì lý tưởng, vì quốc gia, vì nhân dân.

Tất cả mọi người trên thế gian đều phải tiến lên phía trước, dù gian nan cũng không xâm phạm, thoái thác, không trả lại vé. Không xâm phạm tức là không làm hại tính mệnh, tài sản, danh dự của người khác, không thoái thác tức là không trốn tránh trách nhiệm của mình, không che giấu sai trái, khuyết điểm của mình. Ý trước (không xâm phạm) là tôn trọng người khác, ý sau (không thoái thác) là tôn trọng chính mình. Trong xã hội có một thói tục không tốt, khi người khác cần chúng ta giúp đỡ, có người tìm mọi cách ngáng trở, ôm giữ thái độ kiên quyết, không muốn giải quyết khó khăn giúp người khác. Có lúc chúng ta đến cơ quan công quyền nhờ làm một số việc, có một số nhân viên công vụ không cung cấp những yêu cầu cần thiết, họ đùn đẩy lẫn nhau, tìm cớ để làm khó dễ đủ thứ. Đó là một loại tác phong quan liêu của thói thoái thác trách nhiệm, làm cho công việc hành chính bị ách tắc, không thuận lợi, làm trở ngại sự tiến bộ của quốc gia xã hội.

Tại sao sản sinh ra hiện tượng dây dưa lười nhác, đùn đẩy trách nhiệm? Chung quy chính là do không tạo được thói quen “con người lấy phục vụ làm mục đích”, “giúp người là cái gốc của niềm vui. Có người tuy tài giỏi hơn người, năng lực có thừa, nhưng do không có quan niệm phục vụ, cho rằng đi phục vụ người khác là hạ thấp thân phận của mình, bị người khác lợi dụng. Nhưng trên thực tế, bị người khác lợi dụng không phải là việc xấu, có thể bị người khác lợi dụng tức là biểu thị chúng ta còn có năng lực, còn có giá trị để tồn tại. Một người đến khi ngay cả giá trị cũng không có để bị người khác lợi dụng nữa thì cuộc sống sẽ mất đi ý nghĩa. Huống hồ cuộc đời biết cho đi so với cuộc đời chỉ biết nhận thì càng phong phú, và đầy đủ hơn.

Muốn biết bạn là người như thế nào có thể thống kê số lần trả lại vé của chính mình, nếu trả lại vé nhiều lần, tức là trong cách làm người xử thế của bạn có vấn đề. Nếu trong danh lợi, trong chức vị, bạn biết rút lui thì bạn không mất đi một lần tu dưỡng, vì trong tiền tài danh vọng biết thối lui mới là tiến tới.

Lời trích từ sách “Thái căn đàm”
Nhẫn nại là khả năng bao dung rộng lớn nhất trong trời đất,
Vô ngã là động lực hòa bình vĩ đại nhất trong vũ trụ.