TÌNH CẢNH KHÓ KHĂN CỦA CON NGƯỜI

Những câu hỏi có ý nghĩa nhất liên quan đến chất lượng cuộc sống không phải là về những gì bạn sở hữu hoặc những việc bạn làm, mà là những câu hỏi về trạng thái nội tâm của bạn. Hầu hết mọi người thường có cùng một câu trả lời: “Có những khoảnh khắc đẹp đến nỗi tôi sẽ không đánh đổi chúng với bất cứ điều gì. Nhưng cũng có những khoảnh khắc tôi không muốn kéo dài thêm dù chỉ một giây. Nói chung, mọi cố gắng của tôi trong đời sống là để giữ cho nội tâm mình luôn an ổn”. Đây chính là tình cảnh khó khăn của con người.

Đó là một mô tả khá đúng về đời sống nội tâm của hầu hết mọi người. Cho đến lúc này, những cuộc thảo luận của chúng ta đã đặt nền tảng cho việc hiểu lý do tại sao đời sống nội tâm của chúng ta lại diễn ra theo cách đó. Trong suốt quãng đời đã qua, chúng ta đã lưu giữ lại những mô thức bên trong chính mình – những samskara – dựa trên những trải nghiệm mà chúng ta đã kháng cự. Sau đó, chúng ta sử dụng những mô thức tích tụ này để xây dựng khái niệm về bản thân xoay quanh những gì chúng ta thích và không thích và làm sao để các sự kiện diễn ra trong thế giới đáp ứng được những khái niệm đó. Nếu nỗ lực của chúng ta thành công đời sống nội tâm tương đối an ổn; bằng không thì ngược lại.

Điều quan trọng chúng ta cần phải hiểu là mọi sự kiện xảy ra bên ngoài đều là sự biểu hiện của tất cả mọi nguồn năng lượng cùng hợp lực để tạo ra sự kiện đó. Khi dòng chảy năng lượng của một sự kiện thâm nhập vào bạn, nó phải tìm đường đi vào tâm trí và trái tim bạn, và điều nó hướng đến cuối cùng là hòa vào tâm thức của bạn. Khi bạn dùng ý chí ngăn trở một trải nghiệm, dòng chảy năng lượng đó sẽ phải tìm cách để tiếp tục băng qua. Năng lượng không thể đứng yên. Năng lượng là sức mạnh và khi nó chạm phải sức kháng cự của ý chí, nó buộc phải xoay vòng quanh chính nó. Đó là cách duy nhất để năng lượng có thể trụ lại một chỗ. Chuyển động theo đường tròn là một dạng thức đầy quyền năng của tạo hóa. Nó cho phép một vật hay thực thể nào đó tiếp tục chuyển động trong khi vẫn ở yên tại chỗ. Đây chính là cách thức hình thành của các samskara. Những mô thức tích tụ từ quá khứ này luôn cố gắng thoát ra, trong khi bạn cứ kìm giữ chúng lại, hoặc bằng ý thức hoặc bằng tiềm thức.

Đến giờ, bạn có thể nhận ra cách mà những samskara này chi phối cuộc đời bạn. Đầu tiên, chúng liên tục tự “trồi lên” và chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ khiến bạn phải chịu đựng rồi. Để tránh điều này, bạn dành phần lớn thời gian của đời mình để kiến tạo ra những tình huống khiến bạn cảm thấy thoải mái hơn ở bên trong. Điều này dẫn đến việc bạn phải nhờ vào khả năng phân tích của tâm trí để nhận thức về việc làm thế nào để hạnh phúc. Tâm trí làm việc này bằng cách hình dung như thế nào là tốt cho bạn. Nó bắt đầu thêu dệt mọi sự, chơi trò tưởng tượng. Khi những suy nghĩ tưởng tượng này nảy sinh, bạn có thể cảm nhận chúng đang tác động như thế nào lên những khối tích tụ bên trong bạn. Bạn đang cố hình dung thế giới cần phải như thế nào thì tốt nhất với bạn. “Điều gì xảy ra nếu như khi ấy người đó hành xử như mình mong muốn?” “Điều gì xảy ra nếu như khi ấy người đó đã không nói với mình những lời như vậy?” “Điều gì xảy ra nếu như khi ấy mình chuyển việc và được thăng tiến, để mọi người phải lắng nghe mình thay vì mình phải lắng nghe họ?” Mọi thứ diễn ra trong tâm trí cá nhân của bạn vì một trong hai lý do: hoặc là bạn đang cố gắng đáp ứng những mô thức được lưu giữ bên trong bạn để bản thân cảm thấy tốt hơn; hoặc là bạn có để không chạm đến những mô thức khiến tâm trạng bạn tệ hơn. Trong cả hai trường hợp, những mô thức được lưu giữ đều chi phối cuộc đời bạn. Đừng cảm thấy bất ổn về điều đó; phần lớn mọi người đều hành xử theo cách ấy và thực tế vẫn diễn ra như vậy.

Giờ bạn đã hiểu thấu đáo hơn về cái mà chúng ta sẽ gọi tên là trạng huống khó khăn: bạn ở trong đó, bạn cảm thấy bất ổn ở trong đó và bạn đã phát triển những khái niệm về việc mọi sự cần phải diễn ra như thế nào để bạn luôn cảm thấy an ổn ở trong đó. Nếu không cẩn trọng bạn sẽ phải chật vật khi luôn tìm cách thỏa mãn những nhu cầu này trong suốt phần đời còn lại của mình. Một ví dụ hoàn hảo về gánh nặng này là chứng rối loạn lo âu phổ biến. Tại sao bạn lo lắng? Chỉ có hai lý do để lo lắng: hoặc là bạn lo sẽ không nhận được điều bạn muốn, hoặc là bạn lo sẽ nhận được điều bạn không muốn. Mối lo này khiến bạn luôn nghĩ đến việc phải làm gì đó ở thế giới bên ngoài để thỏa mãn các nhu cầu của bản thân. Nhưng gốc rễ của trạng thái không hạnh phúc này là những mô thức mà bạn tích trữ từ quá khứ. Bạn đang quyết định rằng bản thân cần làm những việc ở bên ngoài cho phù hợp với những mô thức ở bên trong. Đây không phải là hành động buông bỏ, giải phóng những mô thức tích tụ mà thật ra là bạn đang gia cố thêm mối ràng buộc với chúng. Theo thời gian, chúng sẽ tiếp tục gây rắc rối cho bạn.

Giả dụ bạn cảm thấy cô đơn vì bạn không có một người nào đó đặc biệt trong đời mình. Điều này nghe có vẻ rất bình thường, nhưng sự thật là việc bạn muốn có ai đó đặc biệt trong đời bạn chỉ là nỗ lực để giải quyết nỗi cô đơn của bạn. Điều này không giải quyết được nguyên nhân của vấn đề. Một tình huống giả định tương tự là bạn ăn uống kém và bị đau dạ dày. Khi đó, có lẽ bạn sẽ tìm thuốc Pepto Bismol. Nhưng nếu có ai hỏi nguyên nhân bạn bị đau dạ dày, bạn đừng nói đó là vì bạn không tìm thấy Pepto Bismol đấy nhé. Tìm Pepto Bismol là nỗ lực bù đắp cho cái dạ dày của bạn – nó không liên quan gì đến nguyên nhân cốt lõi. Thuốc Pepto Bismol có thể khiến bạn cảm thấy tạm ổn, nhưng nếu bạn không thay đổi thói quen ăn uống, cơn đau dạ dày sẽ trở lại. Bạn sẽ hiểu ra điều này khi nhìn lại và nhận thấy nhiều việc bạn làm đều chỉ để bù đắp cho trạng thái nội tại không an ổn của bạn.
Cuối cùng thì chúng ta cũng sực tỉnh và nhận ra rằng việc bù đắp cho những gì sai lệch là chưa đủ, mà chúng ta phải giải quyết tận gốc nguyên nhân vì sao tâm chúng ta không an ổn. Có một trạng thái bên trong bạn luôn tràn đầy tình yêu và niềm hạnh phúc. Yogananda gọi nó là niềm vui mới nguyên. Đây không phải là kiểu niềm vui có thể sẽ khiến bạn nhàm chán mà là một dòng chảy luôn dâng trào, một trải nghiệm luôn tươi mới về cái đẹp. Đây là giải pháp cho mọi vấn đề nội tại của bạn – khiến đời sống nội tâm của bạn luôn tuyệt diệu. Thay vì tin rằng một công việc mới sẽ là giải pháp, một mối quan hệ mới sẽ là giải pháp, hoặc tiền bạc và sự nổi tiếng sẽ là giải pháp, bạn hãy làm những việc cần thiết ở bên trong để nội tâm của bạn trở thành một nơi tuyệt diệu. Hãy lưu ý rằng mọi vấn đề của bạn đều bắt đầu như sau: “Tôi cảm thấy bất ổn ở đây, bên trong này”. Nếu nội tâm an ổn, bạn sẽ không lo lắng và than phiền. Bạn sẽ ở trong đó thưởng thức sự tuyệt vời của trải nghiệm mà bạn đang có.

Tận hưởng trạng thái nội tâm không có nghĩa là không có điều gì có ý nghĩa xảy ra ở bên ngoài. Không ai bảo bạn đừng tương tác với thế giới; chỉ là bạn đừng tương tác với thế giới bên ngoài chỉ để giải quyết những vấn đề bên trong của bạn. Thế giới bên ngoài không thể giải quyết những vướng mắc trong nội tâm của bạn. Tất cả những gì mà thế giới bên ngoài có thể làm là tạm thời cho phép năng lượng đi vòng qua chướng ngại vật và tránh kích động nó. Điều này giúp bạn khuây khỏa phần nào nhưng không giúp loại bỏ được chướng ngại vật.

Tìm cách giải phóng những khối tích tụ nội tâm thay vì vật lộn với cuộc sống để có được những gì bạn muốn. Điều này nghe như thể bạn sẽ bị lấy đi thứ gì đó, nhưng nếu thứ bạn “bị” lấy đi là thứ gây rắc rối cho bạn thì đó hẳn không phải là vấn đề. Nếu bạn đang ăn loại thực phẩm khiến bạn ốm yếu và ai đó muốn mang đến cho bạn loại thực phẩm giúp bạn khỏe mạnh thì trước hết, bạn phải ngừng ăn thứ thực phẩm thiếu lành mạnh kia. Đây không phải là hành động từ chối đặc quyền mà là sự khôn ngoan. Nhận lãnh trách nhiệm nội tại này không có nghĩa là bạn không kết hôn, không đi làm hoặc không đặt trọn trái tim vào bất kỳ việc gì bạn đang làm. Bạn có thể làm mọi việc, nhưng những việc này không nhằm mục đích giải quyết những vấn đề nội tâm. Nếu bạn cứ tránh đối diện với những vấn đề nội tâm và để cho thái độ đó chi phối những việc bạn đang làm thì mọi việc bạn đang làm thật ra chỉ là biểu hiện ra bên ngoài những vấn đề nội tâm của bạn mà thôi. Giả sử một chuyên gia tâm lý giơ cao một tấm thẻ của bài kiểm tra tâm lý Rorschach và hình vết mực in đó gợi nhớ cho bạn những cảm giác không vui. Phải chăng giải pháp là yêu cầu chuyên gia tâm lý bỏ tấm thẻ in xuống? Thật nực cười! Như vậy thì bạn sẽ không giải quyết được việc gì cả. Nhưng đó lại chính là điều mà mọi người đang làm: cố xử lý những vấn đề bên trong bằng cách cải thiện thế giới bên ngoài.