GIAO TIẾP LÀNH MẠNH VÀ TĂNG CƯỜNG KẾT NỐI

Trích: Hiện Diện Bên Con – Ý Nghĩa Tối Hậu Của Việc Làm Cha Mẹ; Trần Đức dịch; NXB Dân Trí; Công ty xuất bản Thiện Tri Thức.

07/07/2026
12 lượt xem

Làm thế nào tôi có thể sửa lỗi cho con mà không làm nó xấu hổ?

HỎI: Làm thế nào chúng ta có thể giúp trẻ hiểu rằng lời nói và hành động của con có thể làm tổn thương người khác mà không khiến chúng cảm thấy xấu hổ? Con trai tôi có tính cách bốc đồng và nóng nảy, nhưng con cũng là một đứa trẻ rất nhạy cảm. Con thường cảm thấy rất tệ sau khi nổi cơn giận giữ. Con đã nói rằng nó chán ghét chính bản thân mình. Làm thế nào chúng ta có thể giúp một đứa trẻ như vậy?

GỢI Ý: Kịch bản này thường diễn ra với những đứa trẻ vừa nhạy cảm vừa bốc đồng. Một mặt chúng đặc biệt dễ bị tổn thương, mặt khác khả năng kiểm soát bản thân của chúng thấp và thường mất bình tĩnh trước khi có thể tự ý thức và dừng lại.

Không có giải pháp đơn giản nào cho tình huống khó xử của bạn: Nhưng thật tốt khi con trai bạn cảm thấy hối hận về những hành vi bộc phát của mình, vì sự hối hận đó có tác dụng làm suy yếu những hành vi mất kiểm soát. Vi dụ, nếu con cảm thấy tồi tệ sau khi xúc phạm anh chị em của mình, thì con có thể sẽ kiềm chế bản thân tốt hơn vào lần sau khi cơn bực bội mới bắt đầu. Tuy nhiên dù ý tưởng này là khả thi trên lý thuyết, nhưng những đứa trẻ có tính cách bốc đồng thường không có đủ độ chín về mặt cảm xúc để cân nhắc một cách cẩn thận những ưu nhược điểm của việc đả kích người khác trước khi chúng nhận ra mình vừa làm điều đó. “Kíp nổ” của chúng quá nhạy nên khi tức giận thì chỉ trong nháy mắt, chúng đã bùng nổ.

Khi trẻ cảm thấy xấu hổ vì không thể kiểm soát bản thân giữa cơn bão cảm xúc, trẻ cũng cần được biết rằng đó không phải là hành vi của chúng. Giúp con trai bạn thấy rõ rằng, con thực sự là một người không thích làm tổn thương người khác, hành vi căng thẳng bộc phát kia không phải là điều con mong muốn. Điều này không có nghĩa là con không phải chịu trách nhiệm về hành động của mình, nhưng nó cho phép con biết rằng con là một con người tốt và có giá trị, ngoại trừ những hành động bộc phát kia. Giúp con nhận ra các dấu hiệu cảnh báo về một cơn cuồng phong trong cơ thể như: tức bụng hay tim đập nhanh,… để con có thể đề nghị bố mẹ, người thân giúp đỡ và vượt qua, trước khi cơn bão trong lòng có thể gây ra những điều đáng tiếc.

Có nên yêu cầu những trẻ hướng nội tích cực tham gia vào các cuộc trò chuyện không?

HỎI: Cô nói về việc khuyến khích trẻ bắt chuyện với người khác, nhưng con gái tôi cực kỳ nhút nhát. Con bé khó có thể nhìn thẳng vào mắt mọi người khi họ đến chơi nhà, dù rằng khi đã trở nên thân quen thì con lại thể hiện rất tuyệt vời. Chúng ta có nên để những đứa trẻ hướng nội được là con người của chúng thay vì hối thúc chúng trò chuyện với mọi người và làm chúng bị tổn thương đúng không?

GỌI Ý: Đúng vậy, chúng ta nên để những đứa trẻ hướng nội sống đúng với bản chất của chúng; chúng ta nên để tất cả trẻ em là chính mình. Nhưng không đứa trẻ nào muốn bị căng cứng vì lo lắng khi phải tiếp xúc và giao tiếp với người khác.

Câu hỏi này rất khó trả lời vì một số trẻ cần được thúc đẩy nhẹ nhàng, trong khi những trẻ khác thực sự không thể và không nên thay đổi. Nhưng tôi hoàn toàn không có ý làm quá lên như việc khuyến khích những đứa trẻ nhút nhát trò chuyện với nhân viên thu ngân ở siêu thị.

Hãy tin tưởng vào chính mình. Nếu con bạn không có khả năng tham gia vào các hoạt động giao tiếp xã hội, thì hãy để con bạn được như vậy. Nhưng nếu con bạn chỉ đơn giản là thiếu kinh nghiệm trong việc bắt chuyện hoặc thiết lập mối quan hệ, có lẽ bạn sẽ cân nhắc việc giúp con trở nên thoải mái hơn trong lĩnh vực này.

Tôi có nên yêu câu chồng xin lỗi không?

HỎI: Tôi và chồng không đồng thuận về việc có nên xin lỗi con sau khi la mắng chúng không. Sau mỗi lần quát mắng con, tôi thường có cảm giác thật tệ và tôi thường nói lời xin lỗi với các con. Nhưng chồng tôi thì khác, anh ấy có ngã mạn rất lớn, việc xin lỗi con với anh vẫn là thể hiện của sự yếu hèn nên dù thế nào anh ấy cũng không chịu làm.

GỢI Ý: Kết hôn với một người nào đó không có nghĩa rằng giữa hai người sẽ có chung cách nhìn về việc nuôi dạy con cái. Dù trước khi có con hai vợ chồng có thể cùng xác quyết về sự đồng điệu thì khi có con vẫn sẽ tạo ra vô số cơ hội cho sự bất đồng nảy sinh.

Rất có thể chồng bạn đang áp đặt cách cư xử theo cách cư xử của bố anh ấy hoặc theo một hình mẫu quan trọng từ thời thơ ấu của anh ấy. Những ấn tượng ban đầu này rất mạnh mễ. Đừng giảng giải, khuyên nhủ, mắng mở hay chỉ trích chồng khi anh ấy không muốn xin lỗi con. Nếu bạn nhắc tới việc anh ấy mắng con và chạm vào cảm giác xấu hổ của anh ấy trong việc nuôi dạy con, bạn sẽ chỉ kích hoạt sự phản kháng ở anh ấy mà thôi.

Chồng bạn có thể thấy bạn tương tác với con cái một cách thẳng thắn và yêu thương – nghĩa là anh ấy quan sát thấy bạn chịu trách nhiệm với hành động của mình, rồi tiếp theo đó anh ấy lại được chứng kiến kết quả là con tôn trọng và hợp tác với bạn nhiều hơn. Nếu điều này xảy ra, nó sẽ giúp anh ấy nhận ra việc xin lỗi là dấu hiệu của sức mạnh chứ không phải sự yếu đuối. Nhưng bạn phải để anh ấy tự tìm ra con đường của riêng mình. Nếu bị bạn phán xét hay xem nhẹ, anh ấy sẽ chỉ bảo vệ hành động của mình một cách kiên quyết hơn.