GIÚP TRẺ GIẢI TỎA NÓNG GIẬN

Câu hỏi: Con trai tôi năm nay 9 tuổi, con không kiềm chế được mình mỗi khi tức giận điều gì đó. Nếu tôi thay đổi kế hoạch và không thể đưa con đi xem phim như đã hứa, hoặc nếu con phát hiện ra là chúng tôi không còn loại kem mà con yêu thích, thì con sẽ bám theo tôi khắp nhà, nài nỉ tôi phải giải thích tại sao con không có được thứ con muốn, ngay cả khi tôi đã nói cho con lý do rồi. Thường con không phải là người rơi nước mắt, như cô gợi ý ở đây. Làm sao tôi có thể giúp con chấp nhận mỗi khi không được như ý muốn?

Gợi ý: Có vẻ như đã có một vài vấn đề đang diễn ra ở đây. Phần đầu tiên của câu hỏi này liên quan đến việc bạn quản lý chính phản ứng của mình. Tôi muốn bạn biến hóa một chút những câu nói kiểu như: “Con trai tôi nên chấp nhận khi có việc gì đó không được như ý muốn” hoặc “Con trai tôi không nên bám theo tôi khi không có được thứ mình muốn”. Hãy tìm lý do cho những điều trái ngược, cố nghĩ xem tại sao ngược lại cũng đúng hay thậm chí còn đúng hơn cả những điều bạn vừa nói (“Con trai tôi không nên chấp nhận khi không được vừa ý” hoặc “Con trai tôi nên bám theo tôi khi con không có được thứ mình muốn.”)

Làm thế có thể bạn sẽ nhận ra rằng để con cư xử theo một cách nhất định nào đó khi đang thất vọng sẽ khó khăn hơn là bạn tưởng. Một số trẻ có một đặc điểm mà tôi gọi là “bộ não bám dính”. Tiến sĩ Daniel Amen là nhà tâm thần học có phát kiến sử dụng ảnh quét SPECT để quan sát não bộ, và dường như là có sự tương liên giữa một khu vực não hoạt động quá sôi nổi được gọi là hồi đai với hành vi ám ảnh, cứng nhắc ở trẻ em và người lớn. Chắc chắn không đời nào tôi cho rằng đây đích thực là nguyên nhân khiến con bạn khó có thể bỏ qua chuyện không được như ý, tuy nhiên, hẳn là bạn cũng muốn cố gắng kiềm chế bản thân mỗi khi con cáu kỉnh để có thể thể hiện mình là người nắm quyền kiểm soát, mình có thể giúp con cảm nhận nỗi buồn này rồi bước tiếp.

Trước tiên, hãy chắc chắn là khi con không kiềm chế được hoặc lẵng nhẵng bám theo bạn thì bạn đừng có dao động. Mặc dù tôi không tin rằng cha mẹ có thể hoàn toàn kiên định giữ vững lập trường, nhưng trong những trường hợp như của bạn, đứa trẻ sẽ rất bối rối khi thấy thỉnh thoảng mè nheo ăn vạ lại giúp chúng thỏa mãn được ý muốn. Tôi tha thiết mong bạn đừng sa đà vào việc tranh luận, nói qua nói lại hoặc thỏa thuận với con khi con đang bực bội. Con sẽ không thực sự lắng nghe bạn đâu và chẳng mấy khi con thỏa mãn với lời giải thích của bạn dù nó có hợp tình hợp lý đến thế nào. Tốt nhất lúc này bạn nên phản ứng kiểu nói với con rằng: “Mẹ biết là con đang giận mẹ, mẹ biết con muốn cái đó lắm chứ, nhưng dù bây giờ mẹ đưa ra lý do gì chăng nữa cũng chẳng hợp lý đâu nhỉ.”

Hãy giữ thái độ bình thản và giọng nói nhẹ nhàng, hãy để con biết rằng bạn biết là con rất muốn xem bộ phim đó hoặc con rất thích ăn cây kem đó. Hãy nói năng dứt khoát, gãy gọn, chắc nịch chứ đừng lải nhải chuyện vì sao con không được thứ con muốn. Hãy nói có trọng lượng. Với nhiều đứa trẻ, tốt nhất là tránh nói quá nhiều, thay vào đó chỉ ngồi yên lặng và để cho con có không gian thể hiện nổi bực tức. Đừng cố xoa dịu con hay dỗ dành, thúc giục con quên đi chuyện này. Có thể bạn sẽ cần có một cái gối ôm hoặc một túi dồn đầy báo cũ treo lủng lẳng trên cành cây ngoài vườn để con có thể ra đó mà xả giận. Nếu bạn có việc phải làm, hãy đi làm việc đó đi. Suy cho cùng dù con đang chín tuổi hay năm tuổi thì mục tiêu của bạn cũng vẫn vậy: giúp con nhận ra và thấm thía nỗi buồn của mình rồi dần dần thích nghi với nó.

Sau này, khi mọi thứ đã nguôi ngoai, bạn có thể nói với con về chuyện sẽ có những lúc cuộc đời ngoài kia bất đắc ý và con sẽ cảm thấy thế nào. Thỉnh thoảng tôi sử dụng hình ảnh hai bàn tay nắm để thể hiện tình huống mong ước của ta với thực tế. “Hôm nay con cảm thấy thế nào khi con cực muốn ăn cây kem đó nhưng lại không được ăn?” Nhờ tạo ra một không gian an toàn, không phán xét để con thể hiện nỗi tức giận mà bạn đang tạo ra một sự kết nối giữa hai mẹ con và hạn chế tức giận tích tụ mà có thể con đang mang trong mình.