CÁC LIÊN KẾT LƯỢNG TỬ

TỔNG TRÌNH TÁC ĐỘNG

Richard Feynman, người đoạt giải Nobel vật lý và một thời là học trò của Wheeler, đã phát triển một lý thuyết được gọi là tổng trình tác động hay tổng các lịch sử khả dĩ (sum over histories). Lý thuyết này có tính chất toán học.

Nó chỉ ra tính chất nhiều khả năng nhất của một hạt bằng cách giả định rằng hạt có khả năng đi theo mọi hướng (hoặc mọi trình tác động) để đi từ điểm A đến điểm B. Ví dụ, để đi từ đầu này của căn phòng đến đầu kia, hạt có thể đi theo mọi hướng, kể cả việc bay vòng quanh thế giới hết trái rồi phải, hoặc chỉ lắc một cái là sang đầu bên kia. Về cơ bản, điều gì cũng có thể được. Lý thuyết này cũng cho phép tính đối xứng theo thời gian, nghĩa là sự tương đương trong việc đi tới hoặc đi ngược thời gian. Cơ bản nó cho thấy rằng bất kỳ hạt hạ nguyên tử nào cũng di chuyển theo vô cùng tận những đường hướng xuyên không gian và thời gian, nghĩa là có vô số trình tác động cho bất kỳ hạt nào ở bất kỳ thời điểm nào. Liệu điều này có tương tự với quá khứ của chính chúng ta không?

Nhìn lại thí nghiệm hai khe, Feynman cho rằng hạt thực sự đã lấy mọi tính chất có thể có. Mở rộng điều này ra với chúng ta, lịch sử và tương lai đều tồn tại để chúng ta lựa chọn. Do vậy bất kỳ lựa chọn nào chúng ta đưa ra trong hiện tại chỉ đơn thuần là lựa chọn lịch sử phù hợp mà thực tại đã theo đó đến với chúng ta. Tất nhiên, một số lịch sử có nhiều khả năng xảy ra hơn những cái khác.

Stephen Hawking và Leonard Mlodinow đã bàn về công trình của Feynman trong cuốn sách có tựa đề Thiết Kế Vĩ Đại (The Grand Design) qua câu: “Chúng ta tạo ra lịch sử bằng chính quan sát của mình, thay vì lịch sử tạo ra chúng ta”.

SỰ VƯỚNG MẮC XUYÊN THỜI GIAN

Như chúng ta đã biết, các thí nghiệm lựa chọn trễ cho thấy các hạt được liên kết với nhau không chỉ trong không gian mà cả thời gian. Đó không phải là các thí nghiệm về sự vướng mắc cổ điển, vì về phương diện lịch sử nó đã mô tả các hạt phân tách khỏi nhau trong không gian. Tuy nhiên năm 2011, các nhà vật lý lượng tử S. Jay Olson và Timothy Ralph đã cho thấy thông qua toán học rằng các hạt lượng tử thực sự có thể vướng mắc nhau qua thời gian, các ông viết:

Một đặc điểm hấp dẫn của trạng thái chân không lượng tử không có khối lượng là nó chứa sự vướng mắc giữa các vùng phân chia không gian – thời gian, các vùng này có cả đặc tính không gian lẫn đặc tính thời gian.

Điều này không có gì đáng ngạc nhiên vì Einstein đã nối không gian và thời gian thành một khái niệm không thể phân chia là không-thời gian. Như Olson đã chỉ ra:

Thực sự không có khác biệt nào về mặt toán học. Bất kể điều gì bạn có thể làm với sự vướng mắc thông thường, bạn đều có thể làm với sự vướng mắc theo thời gian.

Trong một thí nghiệm đột phá năm 2012, các nhà khoa học tại Viện Quang Học Lượng Tử và Thông Tin Lượng Tử ở Vienna, Áo, dẫn đầu bởi Anton Zeilinger, đã tiến hành một thí nghiệm thực tế về vướng mắc theo thời gian.

Cốt lõi của thí nghiệm này cũng phần nào giống với thí nghiệm hai khe. Về cơ bản các nhà nghiên cứu cho thấy việc lựa chọn có gắn hai hạt với nhau trong hiện tại hay không quyết định việc các hạt đã cặp đôi có vướng mắc nhau trong quá khứ hay không. Khi công bố trên tạp chí Nature Physics, các tác giả của nghiên cứu mô tả hiện tượng trên là ‘lái lượng tử vào quá khứ.

Một kết quả thú vị của thí nghiệm trên sẽ thực sự mở mang đầu óc bạn (nếu nó vẫn chưa được mở mang ở đủ) là, do vòng đời của các hạt, lựa chọn trong hiện tại thậm chí còn quyết định bản chất của các hạt không còn tồn tại nữa. Trạng thái của toàn bộ cuộc đời chúng có vẻ như đã được quyết định sau khi chúng tan đi.

Cũng theo nguồn cảm hứng của các nhà nghiên cứu sự vướng mắc cổ điển, họ chỉ ra rằng các hạt có tương quan với nhau trong hiện tại và quá khứ. Điều đó không nhất thiết có nghĩa là hiện tại gây ra quá khứ, mà chỉ là chúng vướng mắc với nhau theo cách quá khứ nằm trong mối quan hệ với những điều đang xảy ra ở hiện tại. Hãy nhớ lại sự vướng mắc cổ điển, các nhà nghiên cứu nói rằng không có thông tin hữu ích nào có thể thực sự được truyền ngược thời gian. Nhưng kết quả thì một lần nữa xác nhận rằng một lựa chọn trong hiện tại sẽ chọn ra lịch sử có tương quan với nó.

Các nhà khoa học cũng lập luận rằng quá khứ chỉ có ý nghĩa trong quan hệ với hiện tại. Điều này nhắc lại các quan điểm trong một số giáo lý tâm linh – rằng mọi thứ chỉ tồn tại trong mối quan hệ với những thứ khác. Nói cách khác, quá khứ không tách biệt và hiện tại cũng vậy, mà tương lai cũng thế, tất cả tồn tại trong mối quan hệ với nhau. Khi một cái thay đổi, những cái khác thay đổi và tương quan với nó.

Vì vậy, cả quá khứ lẫn tương lai đều không cố định. Nếu bạn hình dung cuộc sống như một con bướm, thì phần thân là hiện tại, cánh mở ra hai bên đại diện cho những tương lai khác nhau và quá khứ khác nhau.

Một lần nữa chúng ta được dẫn dắt tới một nhận thức đầy uy lực, đó là sức mạnh thực sự nằm ở thời điểm hiện tại. Bây giờ là lúc bạn cần lựa chọn quá khứ và tương lai của mình.

TRỌNG TÂM

Các hạt có thể kết nối với nhau qua các khoảng cách rất lớn và có thể nhận biết được tình trạng của hạt kia. Nó được gọi là sự vướng mắc lượng tử.
Sự vướng mắc cổ điển mô tả sự kết nối lẫn nhau qua không gian, nhưng các thí nghiệm giờ đây cho thấy nó cũng xuất hiện qua thời gian.
Các lựa chọn trong hiện tại ảnh hưởng tới quá khứ.
Ngay lúc này có thể chúng ta đang tạo ra sự hình thành vũ trụ.