TÂM BAO LA NHƯ ĐẠI DƯƠNG

THIỀN SƯ MORIYAMA


THIỀN SƯ MORIYAMA (1938-2011)

Daigyo Moriyama Roshi sinh năm 1938. Sau khi tốt nghiệp Khoa Triết học của Đại học Komazawa năm 1962, ông được tấn phong bởi Hakusan Roshi.

Năm 1980 gần núi Phú Sĩ, Moriyama Roshi thành lập Thiền Viện Zuigakuin để thực hành Tông chỉ giảng dạy truyền thống của Thiền Sư Đạo Nguyên và để thúc đẩy quốc tế Phật giáo.

Ở Thiền Viện, các môn đệ của Moriyama Roshi hàng ngày tọa thiền. Moriyama Roshi nhận và dạy tiếng Nhật cho cả người ngoại quốc. Năm 1992, ông chuyển đến Braxin và từng làm giám đốc Tổ chức Phật giáo Thiền Tào Động ở Nam Mỹ vài năm. Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục công việc truyền giáo ở Nam Mỹ và lãnh đạo nhiều nhóm Thiền cho đến năm 2002.

Moriyama Roshi cư trú tại Zuigakuin và tích cực tham gia giảng dạy cho các học viên bên trong Nhật Bản. Ông cũng liên lạc với các nhóm Phật giáo khác bên ngoài Nhật Bản để tiếp tục hoạt động truyền giáo Phật giáo quốc tế.

??? Bài giảng của Thiền sư Moriyama dựa theo
“Những lời giáo huấn Tenzo” của Đạo Nguyên (Dogen).

Daishin (Đại Tâm): là một Tâm Thức mênh mông như đại dương: tâm thức ấy tiếp nhận nước đổ ra từ tất cả sông ngòi, không loại trừ một dòng nước nào cả. Đấy là tâm thức của những người biết tiếp xúc với các cảnh huống qua một tầm nhìn mở rộng, và không hề xem mình là một điểm chuẩn. Mỗi khi nhìn vào chính mình thì chúng ta thường phản ứng bằng cách: tôi thích cái này, tôi không thích cái kia. Chính vì thế nên chúng ta luôn nhận thấy thế giới thuộc bên ngoài chính mình nhằm để xác định nó là tốt hay không tốt, tùy theo thế giới ấy hiện ra có phù hợp hay không đối với với sự mong muốn của chính mình.

Chúng ta luôn có cảm tưởng mình là trung tâm của tất cả, mọi sự vật và con người đều quay chung quanh, và mình thì tìm đủ mọi cách để hoặc xô bỏ các thứ ấy ra, hoặc lôi chúng vào với mình. Đấy là một thái độ vô cùng mỏi mệt, làm tiêu hao không biết bao nhiêu sinh lực.

Đại Sư Đạo Nguyên có nói rằng: “Dù ở đâu và trong bất cứ hoàn cảnh nào, chúng ta phải luôn phát lộ được sự sống của chính mình”.

Người đần độn nhìn cuộc sống của mình cứ như là cuộc sống của một người khác vậy (tức là qua các hình thức bám víu và níu kéo nào đó), chỉ có kẻ hiền nhân mới hiểu được là dù phải liên hệ với kẻ khác thì mình vẫn có thể phát lộ được sự sống của chính mình xuyên qua các mối dây liên hệ ấy (ý nghĩa của câu “phải luôn phát lộ được sự sống của chính mình” nói lên một sự “trở về với chính mình” và nhất thiết không có nghĩa là “biểu lộ cái tôi” của mình. Sự trở về ấy là sự quán thấy sự sống đích thật của chính mình, dù là mình đang tương kết với bối cảnh bên ngoài và các sự sinh hoạt trong xã hội. Sống bằng cách phóng nhìn vào kẻ khác và nhận thấy mình xuyên qua các mối tương giao với kẻ khác trong xã hội – để cảm thấy mình là đang sống – thật ra chỉ là một sự xao lãng và mất định hướng, và đấy là cách đánh mất chính mình và phung phí sự sống của chính mình).

“Tâm tỏa rộng là tâm không còn cái tôi và không còn bám víu, và mình sẽ không còn tự nhận diện mình qua một Cái Tôi chính xác nào nữa cả, tức là một cái tôi yêu thích cái này này hay ghét bỏ cái kia, và cũng nhờ đó mà mình biết sống hài hòa với tất cả những gì hiện ra với mình. Mình sẽ không còn đánh giá mọi sự vật nữa, hầu giúp mình sống thật hài hòa với bất cứ cảnh huống nào xảy ra (xin lưu ý là cách hành xử đó không phải là một thái độ nhu nhược, ba phải hay bỏ qua mà là một sự hòa nhập với hiện thực, một sự buông xả từ bên trong nội tâm mình). Tất cả đều trở thành cội nguồn mang lại an vui và các kinh nghiệm sống cho chính mình”.

Hãy hình dung trường hợp một người chỉ thích toàn của ngọt…, sau một thời gian người ấy sẽ không sao tránh khỏi sự chán ngấy! Tại sao lại phải gạt bỏ tất cả các hương vị khác của sự sống, dù là cay đắng hay dịu dàng, thô bạo hay ngọt ngào.

Tâm tỏa rộng không hề bị các hoàn cảnh quấy nhiễu. Đại sư Đạo Nguyên còn nói thêm rằng: “Không nên để mình bị mê hoặc bởi âm thanh của mùa xuân, cũng không để cho con tim mình phải trĩu nặng vì màu sắc của mùa thu !”.

Nếu không thì cuộc sống của mình cũng sẽ trở nên khi thì thế này khi thì thế khác, lúc thì bị khích động lúc thì rơi vào sự trầm cảm, cứ như là con yô-yô! Tâm tỏa rộng vững vàng như một trái núi, tương tự như tư thế ngồi thiền, đó là sự rộng lớn, lòng khoan dung.

Khi nào tâm không còn bị “cái tôi” gây ra các thứ chướng ngại cũng như mọi sự phân biệt và các định kiến, và nhất là khi nào chúng ta không còn tìm cách bám víu vào thế giới để tìm kiếm lợi lộc nữa, thì khi đó Kishin (Tâm vui sướng) mới có thể hiện lên với mình được. Sự vui sướng ấy rất sâu xa, phát sinh từ thể dạng Nhất Thể (Unity) bên trong nội tâm mình, với thể dạng Nhất Thể ấy sẽ không còn xảy ra một sự giằng co hay một cuộc chiến nào nữa cả, đó là thể dạng Nhất Thể đối với bên ngoài (thế giới) và cả bên trong (nội tâm). Sự vui sướng đó không phải là một sự vui sướng cuồng nhiệt, chẳng hạn như đạt được một cái gì đó đúng với sự thèm muốn của mình, mà đúng hơn là một thể dạng hiện hữu thật tròn đầy, một sự hài hòa sinh động, ăn nhịp với từng giây phút trong cuộc sống của mình (tương tự như lên dây đàn cho đúng với từng nốt nhạc).

Niềm vui sướng đó hiển lộ từ bản chất sâu kín của mình, từc là bản thể của Phật (tức là Phật Tính), một bản thể trống không về tất cả mọi ảo giác.

Đấy là tiếng hát của sông suối, tiếng reo của gió trên các ngọn thông, tiếng nhạc của chim trời. Niềm vui sướng ấy thật linh động, tỏa rộng và thấm sâu vào từng sự vật. Khi nào hiểu biết được một cách sâu xa thế nào là sự sống và cái chết, hạnh phúc và khổ đau – và chấp nhận chúng – thì sự vui sướng ấy mới có thể hiện ra, tỏa rộng chung quanh mình hầu mang lại lợi ích cho tất cả chúng sinh.

Thật vậy, nếu không thực hiện được tâm tỏa rộng và tâm vui sướng,thì Koshin (Tâm yêu thương) – tức là sự phát lộ của lòng từ bi – sẽ không sao có thể hiển hiện được. Tu tập không phải là cách biến mình trở thành vô cảm, tương tự như một khối đá, cũng không phải như “một kẻ ngô nghê cảm thấy mình hạnh phúc”, mà là cách thực thi thật tròn đầy các mối dây tương liên và tương tác (interdependence/lý duyên khởi) giữa mình và thế giới: sở dĩ chúng ta hiện hữu ấy là nhờ vào tất cả các chúng sinh khác cũng như mọi sự vật khác cùng hiện hữu với mình.

Không có bất cứ một hạt bụi nhỏ nhoi nào trong thế giới mà lại không góp phần vào sự hiện hữu của chúng ta.

Vậy thì nếu muốn phân biệt giữa mình và kẻ khác thì phải làm thế nào? Đại sư Đạo Nguyên có nói rằng: “Trên dòng luân lưu của thời gian, một lúc nào đó chúng ta sẽ trở thành kẻ khác, và kẻ khác sẽ trở thành chúng ta. Vậy tại sao lại khước từ mà không chia sẻ với họ những niềm hân hoan cũng như những khổ đau của họ? Chỉ có những kẻ ngu đần mới nghĩ rằng chăm lo cho kẻ khác là cách mang lại mọi thứ thiệt thòi cho chính mình” .

Mỗi một cử chỉ thân thiện và thương yêu (dù thật nhỏ nhoi) đều sẽ tỏa rộng trong toàn thể vũ trụ này.

Tâm tỏa rộng, tâm vui sướng và tâm thương yêu là các thể dạng tâm thần của một môn đệ của Đức Phật. Nếu muốn vượt thoát ra khỏi thế giới của dục vọng và hình tướng, chúng ta phải biết tu tập bằng cách buông bỏ chính mình. Xuyên qua sự tu tập ấy của mình chúng ta sẽ trông thấy được sự hiện hữu của chư Phật, và đấy là Con Đường Rộng Lớn đưa mình đến gần với họ.

Ngưỡng mong chính chúng ta và tất chúng sinh đều đạt được Giác Ngộ.

Thiền sư Moriyama thuyết giảng những lời trên đây tại thiền viện “Nơi An Trú Vô Biên” (La Demeure Sans Limites) ngày 20 tháng 6 năm 1993, nhân dịp kỷ niệm một năm ngày thành lập của tu viện này, và sau đó còn nói thêm một vài lời với cử tọa như sau:

Cách nay một năm tại “Nơi An Trú Vô Biên” này, một hạt giống đã được gieo trồng, đó là hạt giống Dharma (Đạo Pháp).

Phát sinh từ những ước vọng trong sáng và quyết tâm của các Vị Thầy , hạt giống ấy đã bắt rễ ở nơi này, và năm nay chúng ta được trông thấy nhú lên những chồi đầu tiên. Vậy chúng ta hãy cùng nhau vui hưởng sự hiển lộ đó của Giáo Huấn Đức Phật.

Đại sư Đạo Nguyên có viết một câu như sau: “Âm thanh của sông suối chính là những lời kinh và tiếng nói của Phật, vóc dáng của núi đồi là thân xác diệu kỳ của Phật…”

Từ Ấn Độ đến Trung Hoa, từ Nhật Bản đến Âu Châu, ở bất cứ nơi nào đất cũng luôn là thân xác của Phật. Dù là ở Phương Đông hay Phương Tây, Dharma (Đạo Pháp) luôn hiển hiện trong từng âm thanh, từng màu sắc và từng khoảnh khắc của thực tại.

Hoang Phong Dịch

Ảnh : THIỀN SƯ MORIYAMA

Bình luận


Bài viết liên quan

  1. TÁNH KHÔNG LÀ NỀN TẢNG CỦA BA THỪA
  2. TÌNH YÊU THƯƠNG BẮT ĐẦU BẰNG SỰ HIỂU BIẾT

Bài viết mới

  1. LOẠI BỎ NĂNG LƯỢNG TIÊU CỰC
  2. CON CHỒN CỦA HÒA THƯỢNG HƯ VÂN
  3. BỘ NHỚ QUÁ TẢI